Schematherapie

Wat is schematherapie?

Belangrijk voordat je verder leest: Psychologen binnen iPractice behandelen kortdurend en gebruiken elementen uit schematherapie om samen met jou bestaande, disfunctionele patronen te herkennen én te doorbreken. Let op: Wij bij iPractice geven we geen volledige schematherapie.

Bij schematherapie leer je hoe jouw gedrag en patronen zijn ontstaan. Je leert jouw emotionele behoeften herkennen, accepteren en eraan tegemoet komen op een helpende manier. Tijdens de behandeling wordt de invloed van ervaringen uit je jeugd op je denken en doen onderzocht. Je leert je patronen herkennen en zodanig te veranderen dat je anders gaat denken, je beter gaat voelen en dingen anders gaat doen. Je leert voelen wat je behoeften zijn en je leert hier op een gezondere manier mee om te gaan. Hierdoor zul je beter richting kunnen geven aan je leven en je relaties met anderen kunnen verbeteren.

Hoe ontstaan niet-functionele schema’s?

Niet-functionele schema’s kunnen ontstaan wanneer er onvoldoende aan jouw basisbehoeften als kind werd voldaan. Dit kan frustratie opleveren en kan later psychische klachten veroorzaken.

De basisbehoeften van een kind bestaan uit:

• Veiligheid;
• Verbondenheid;
• Zelfexpressie;
• Spel en spontaniteit;
• Zelfwaardering;
• Autonomie;
• Realistische grenzen.

De oorzaak van schade aan de basisbehoeften kan bijvoorbeeld geweld, misbruik, pesterijen of een gebrek aan liefde zijn. Te veel of te weinig aandacht kan ook schadelijk zijn. Een gebrek aan zorg en aandacht is schadelijk, maar ook overbescherming is nadelig voor een kind.

Hoe werkt schematherapie?

Bij schemagerichte therapie probeert de psycholoog jou een stukje terug te geven van wat je in je jeugd hebt gemist. Dit gebeurt op een warme en begripvolle manier. De psycholoog probeert samen met jou de schema’s te repareren.

Er worden verschillende interventies gebruikt. Deze geven jou inzicht in je emotionele behoeftes en gevoelens om uiteindelijk de niet-helpende patronen te doorbreken.

Eén aantal voorbeelden van therapeutische interventies, zijn:

• De meerstoelentechniek: Dit is een rollenspel waarbij er twee stoelen zijn. De ene stoel is voor het deel van jou dat het schema oproept en de andere voor hoe een gezonde volwassene zou denken;
• Herbeleving en rescripting: Hierbij herbeleef je pijnlijke momenten of trauma’s door bijvoorbeeld een rollenspel te doen; Dit doen we om zo de betekenis van die ervaring te veranderen. Binnen deze techniek herschrijf je als het ware je herinnering, samen met de therapeut. Je beeldt je in hoe je zou willen dat de gebeurtenis afloopt en je verbeeldt je ook dat je dit uitvoert.
• Empathische confrontatie: De therapeut gaat begripvol om met de reden waarom jouw ‘valkuil’ of niet-helpend schema is ontstaan. Tegelijkertijd word je geconfronteerd met het feit dat je een patroon moet doorbreken.

EMDR is geen standaard onderdeel van schematherapie. EMDR kan schematherapie wel aanvullen. Door middel van EMDR helpt de therapeut jou om je verleden te herschrijven, zodat er in je herschrijving wel aan je behoefte is voldaan.

Wat wordt er van jou gevraagd bij schematherapie?

Om schematherapie te laten slagen, is het van belang dat:

• Je bereid bent om je valkuilen onder ogen te komen;
• Je begrijpt wat jouw ingesleten patronen met jou doen en wat voor gevolgen ze hebben;
• Je ook in het dagelijks leven bezig blijft met observeren en veranderen. Een patroon doorbreken lukt je niet in één dag, dat moet je blijven oefenen. Daar is discipline voor nodig.

Schema’s & Schemamodi

Jouw schema’s zorgen ervoor dat je jezelf in een bepaalde modus bevindt: een bepaalde versie van jezelf. Schema’s zijn de manier waarop je kijkt naar je zelf, anderen en de wereld om je heen. Een schema bevat herinneringen, overtuigingen, lichamelijke gewaarwordingen en emoties. Een schema ontstaat door:

• Ervaringen in je kindertijd;
• Temperament;
• Mate waarin aan jouw basisbehoeften is voldaan.

Positieve ervaringen geven je schema’s die je vooruithelpen in je leven. Wanneer je iets hebt gemist in je jeugd, kunnen niet-functionerende schema’s ontstaan.

Modi zijn tijdelijke gemoedstoestanden afhankelijk van de geactiveerde schema’s. Een niet-functionerend schema, leidt tot een modus die jou tegenwerkt.

Neem bijvoorbeeld een negatieve overtuiging die je hebt over jezelf. Deze negatieve overtuiging is het niet-functionerende schema. De overtuiging zorgt ervoor dat je nare gedachten en vervelende gevoelens hebt over jezelf. Deze gedachten en gevoelens zijn de modi.

Is schematherapie geschikt voor mij?

Schematherapie is vooral geschikt wanneer je klachten geworteld lijken te zijn in ervaringen uit de kindertijd en onvervulde emotionele behoeften, zoals verlating, misbruik, verwaarlozing of gebrek aan veilige gehechtheid. De therapie probeert aan deze onvervulde behoeften tegemoet te komen en blijvende verandering mogelijk te maken.

Schematherapie is ook effectief bij de behandeling van andere mentale gezondheidsklachten waar andere therapieën niet aansloegen, waaronder:

• Persoonlijkheidsstoornissen;
• Depressieve stoornissen;
• Angststoornissen;
• Eetstoornissen.

Vind een schematherapeut

Veelgestelde vragen