Home > Klachten > Angststoornis > Faalangst

Faalangst

Bijna niemand vindt het leuk om te falen. Om tekort te schieten, niet te slagen, fouten te maken. Sommigen vinden het zo erg dat ze uitdagingen uit de weg gaan. Daardoor halen ze hun doelen niet en dit vergroot de angst. Herken je jezelf hierin? Lees over wat faalangst is, hoe je het kunt herkennen en hoe je faalangst kunt overwinnen.
Nine Gramberg
Laatst medisch gecontroleerd door:
Mariëlle van der Meer 24 november 2025

Wat is faalangst?

Bij faalangst heb je een diepgewortelde angst of vrees om te falen en fouten te maken en niet te bereiken wat je wilt doen. Je ervaart intense angst en stress als je geconfronteerd wordt met taken of situaties waarin je denkt dat je beoordeeld wordt. Dit kan in allerlei situaties, zoals op school, werk, in sociale kringen of dagelijkse bezigheden. Je angst schuilt vaak in het bang zijn om niet gewaardeerd te worden.

Hoe herken ik faalangst?

Faalangst kan zich uiten op verschillende manieren. Hieronder noemen we verschillende symptomen

Emotionele en cognitieve symptomen van faalangst:

  • Negatief zelfbeeld
    Je denkt bijvoorbeeld dat je niet bijzonder genoeg bent om door anderen te worden gezien. Of om liefde te ontvangen en erbij te horen. Of om iets te bereiken.Je ‘weet zeker’ dat je niet genoeg kennis en vaardigheden hebt om te slagen. Dit leidt ertoe dat je doelen uitstelt en je houdt verwachtingen van anderen laag. Je wilt simpelweg niet teleurstellen. In veel gevallen neem je hierdoor helemaal geen actie. Een kenmerkende gedachte is “‘Het gaat mij toch niet lukken, ik kan het niet’”.
  • Piekeren
    Je bent veel met je gedachten bezig. Je stelt jezelf vragen als: Wat als het misgaat?’ ‘Kan ik dit wel’? ‘Wat als iemand het niet goed vindt’? Deze gedachten geven ook stress. Want je wilt het wél. Ironisch genoeg presteer je door je faalangst vaak minder goed. Want door de spanning gaat je aandacht uit naar de angst in plaats van de taak.
  • Perfectionisme
    Je wilt alles perfect doen of alles dient perfect te zijn. Je stelt extreem hoge eisen aan jezelf. Perfectionisme gaat vaak gepaard met een intense angst om fouten te maken. Dit kan ook leiden tot overmatige zelfkritiek en een constante behoefte aan validatie.
  • Moeite met complimenten ontvangen

Lichamelijke symptomen van faalangst:

  • zweten;
  • beven of trillen;
  • snelle hartslag;
  • droge mond;
  • maagklachten of misselijkheid;
  • hoofdpijn of migraine;
  • spierspanning;
  • moeite met ademhalen;
  • snelle of oppervlakkige ademhaling;
  • slaapproblemen.

De meeste mensen kennen faalangst. Maar als je er zoveel last van hebt dat het je dagelijkse leven in de weg zit, dan kan de faalangst onderdeel zijn van een gegeneraliseerde angststoornis of sociale fobie.

Wat voor soorten faalangst zijn er?

Er zijn drie soorten faalangst: sociale, cognitieve en motorische faalangst.

  1. Sociale faalangst
    Je bent in een sociale situatie veel bezig met wat anderen van je vinden. Bijvoorbeeld in een gesprek of tijdens een presentatie. Je bent bang dat anderen je kritisch ofwel negatief beoordelen.
  2. Cognitieve faalangst (testangst)
    Je bent bang niet slim genoeg te zijn en door de mand te vallen, bijvoorbeeld bij een toets.
  3. Motorische faalangst (prestatieangst)
    Je durft een lichamelijke prestatie niet te leveren. Zoals weer lopen na een operatie, een strafschop nemen bij voetbal of je handtekening zetten onder een document.

“Faalangst komt vaak met veel stress. Want je wilt het wél, maar het lukt niet. Ironisch genoeg presteer je door je faalangst vaak minder goed.”

Hoe ontstaat faalangst?

De meest voorkomende oorzaken van faalangst zijn een negatief zelfbeeld is en de prestatiemaatschappij. Daarnaast kan faalangst ook ontstaan tijdens de jeugd, door een nare ervaring of psychische stoornis. We leggen elk hieronder kort toe.

  • Negatief zelfbeeld
    Heb je een negatief zelfbeeld en gaat er iets verkeerd? Dan is de kans groot dat je in een volgende, vergelijkbare situatie nog onzekerder wordt.
  • Hoge druk van buitenaf – de prestatiemaatschappij
    In onze samenleving draait veel om presteren. Veel mensen ervaren de druk om altijd de beste versie van zichzelf te moeten zijn: op hun werk en in sociale relaties. Ze zijn bang nooit goed genoeg te zijn.
  • Opvoeding
    Het gevoel nooit genoeg te zijn kan ook ontstaan door je opvoeding. Bijvoorbeeld als je ouders steeds hamerden op goede cijfers halen. Of wanneer je ouders als voorbeeld hebben gediend door hoge eisen te stellen aan zichzelf. Veel volwassenen met faalangst hadden die angst ook al als kind.
  • Nare gebeurtenis of psychische klachten
    Soms krijg je faalangst na een nare gebeurtenis. Denk aan een overlijden of het ervaren van een trauma. Ook kan faalangst samenhangen met een psychische aandoening, zoals een angststoornis, depressie of verslaving.

Hoe beïnvloedt faalangst mijn dagelijkse leven?

De gevolgen van faalangst zijn dat je negatieve zelfbeeld nog negatiever wordt en dat je sociale situaties vermijdt. Dit komt omdat je geneigd bent om vooral de negatieve eigenschappen van jezelf te zien. Positieve eigenschappen bagatelliseer je of schrijf je toe aan externe factoren.

  • Je krijgt een steeds negatiever zelfbeeld
    Haal ik te snel adem? Zweet ik? Trilt m’n stem? Als je faalangst hebt, let je erg op dit soort signalen van je lichaam. Daardoor ben je minder bezig met je doel en word je steeds zenuwachtiger. Dat maakt de kans op falen groter, wat voor jou weer bevestigt: ik ben niets waard. Zo kom je in een negatieve spiraal terecht.
  • Je vermijdt sociale situaties in toenemende mate
    Door je faalangst vermijd je vaak bewust of onbewust bepaalde sociale situaties: privé en op je werk. Dat worden er steeds meer. Vermijd je (bijna) alle sociale situaties waarin je ook maar een beetje het gevoel hebt te moeten presteren? Dan heb je een sociale fobie.

Wat kan ik zelf doen tegen faalangst?

Deze vier adviezen kunnen helpen faalangst te overwinnen:

  1. Praat tegen jezelf zoals je tegen je vrienden praat en deel je angst
    Hoe praat je tegen jezelf als je bang bent? Alleen maar kritisch? Probeer dan eens om jezelf advies te geven, zoals je dat ook bij vrienden zou doen. Warmte en begrip (zelfcompassie) helpen je om je angsten te bedwingen. Dat is ook zo als je met anderen praat over hoe je je voelt.
  2. Bedenk: fouten maken je sterker, en wat ging er goed?
    Welke dingen kun je wél en hoe heb je ze geleerd? Kon je alles in een keer goed? Nee! Dus ben je bang voor een situatie, probeer het dan als een experiment te zien. Zie fouten als kansen om te leren, niet als het einde. Kijk vooral ook naar wat er al wel goed gaat.
  3. Maak tijd voor plezier en ontspanning
    Probeer weer plezier te vinden in de dingen die je doet en zorg voor voldoende rustmomenten. Dan wordt je faalangst vanzelf minder.
  4. Zoek professionele hulp
    Blijf niet te lang rondlopen met je klachten. Dit maakt de klachten erger. Heb je bijvoorbeeld last van uitstelgedrag? Vraag een naaste om je te helpen om een haalbare planning te maken.

Faalangst behandelen

Er bestaan meerdere therapievormen om de verschillende soorten faalangst te behandelen. Heb je alleen faalangst in sommige situaties? Probeer met de bovenstaande adviezen de angst te verminderen. Heb je faalangst in veel dagelijkse situaties en wordt het erger? Het helpt om met een psycholoog over je faalangst te praten en de angst te behandelen.

Veelgebruikte behandelingen voor faalangst zijn Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) en Cognitieve gedragstherapie (CGT).

  • EMDR
    Het doel van EMDR is om bepaalde negatieve ervaringen als meer neutraal te ervaren. EMDR helpt om de emotionele stress en negatieve overtuigingen die samenhangen met prestaties te verminderen. Therapie kan ook bestaan uit het opbouwen van positieve zelfovertuigingen, het ontwikkelen van copingstrategieën en het verbeteren van het algemene zelfvertrouwen.
  • CGT.
    CGT richt zich op het identificeren en veranderen van de negatieve gedachten, overtuigingen en gedragingen die bijdragen aan je angst. Je leert om de gedachten te vervangen door meer realistische en behulpzame gedachten. Ook leer je ademhalingsoefeningen om niet overspoeld te raken door angst.

Hulp bij Faalangst

Heb je vragen over de behandeling van faalangst? Of twijfel je over wanneer je naar de psycholoog gaat?

Mariëlle van der Meer
GZ-Psycholoog
Mariëlle van der Meer
Mariëlle is GZ-psycholoog bij iPractice. Tijdens de behandeling gaat zij samen met jou onderzoeken welke factoren een rol spelen in de klachten die je nu ervaart.
Aanmelden bij iPractice
  • Vergoede zorg met beoordeling 9+
  • Direct hulp zonder lange wachttijden

Ervaringen van onze cliënten

8 januari 2024
“Ik kan dingen nu makkelijker loslaten en ik heb meer focus”.
Kim, 24 jaar, had al een tijd last van angst- en piekergedachten. Deze hadden invloed op haar dagelijks leven. De gedachten en angst namen haar over en maakten haar prikkelbaar. Via haar huisarts kwam zij in therapie bij iPractice.
Kim
18 oktober 2023
“En ik kan me weer blij en gelukkig voelen. Ik had niet verwacht dat dat nog kon.”
Tessa, 18 jaar, kwam bij iPractice voor angstklachten die zij ervaarde na haar eindexamens op de middelbare school. Ze was eerder al in behandeling bij de POH-GGZ, maar na haar eindexamens voelde ze zich opeens niet goed. Ze kreeg last van depressieve klachten en had regelmatig paniekaanvallen. Toen heeft ze besloten om intensievere hulp te zoeken bij iPractice.
Tessa
18 oktober 2023
“Ik heb in de behandeling geleerd met meer compassie naar mezelf te kijken.”
Emma, 25 jaar, voelde zich tijdens haar afstuderen op sommige momenten volledig afgesloten van haar omgeving. Ze wist niet precies wat het was, waar het door kwam en hoe ze ervan af kon komen. In haar behandeling bij iPractice ontdekte ze dat het een paniekstoornis was.
Emma

Related symptoms

Angststoornis
Natuurlijk ben je wel eens angstig of in paniek. Maar wat als die angsten je dagelijkse functioneren in de weg zitten? Lees over wat een angststoornis precies is en hoe je angst herkent aan je mentale en lichamelijke klachten.
Ik heb een paniekaanval: wat te doen?
Je hebt een paniekaanval. Je hart bonkt in je keel en het zweet breekt je uit. Je ademhaling is snel en ongecontroleerd en voelt je duizelig. Je bent bang dat je gek wordt, flauwvalt of zelfs een hartaanval krijgt.
Ziekteangststoornis
Als de angst om ernstig ziek te zijn of om ziek te worden jouw dagelijks leven beheerst, kan er sprake zijn van een ziekteangststoornis (voorheen hypochondrie). Iemand met een ziekteangststoornis merkt iedere lichamelijke sensatie op, wat leidt tot piekergedachten. 
Dwangstoornis
Bij een dwangstoornis ervaar je terugkerende, opdringerige gedachten (dwanggedachten) die veel onrust of angst oproepen. Om die gevoelens te verminderen, voel je de drang om bepaalde handelingen steeds opnieuw uit te voeren, zoals controleren, tellen of schoonmaken. Vaak ben je ervan overtuigd dat er iets ernstigs zal gebeuren als je deze handelingen niet uitvoert. Hoewel je meestal beseft dat deze gedachten niet realistisch zijn, lukt het toch niet om ze te negeren. De dwanggedachten en de bijbehorende handelingen nemen veel tijd in beslag, kosten veel energie en hebben een grote invloed op je dagelijkse leven.
Agorafobie
Naar een drukbezocht concert of lekker een avondje naar de bioscoop? Jij blijft liever thuis. Wanneer je last hebt van agorafobie vind je plaatsen waar veel mensen samenkomen of situaties waar je niet direct weg kunt beangstigend. Leer de symptomen herkennen, ontdek praktische tips voor jezelf en naaste, en zie welke behandelingen effectief zijn bij agorafobie.
Sociale fobie
Een presentatie geven voor je collega’s of wanneer je jouw verhaal mag doen in een voorstelrondje; het kan best angstig zijn. Soms vormt deze angst een grote belemmering, die je gehele leven kan beheersen. Angst voor sociale gelegenheden is een veelvoorkomende angst. Lees over de symptomen en wat je zelf kunt doen.
Omgaan met de angststoornis van mijn partner
Je partner, een dierbare of naaste heeft een angststoornis. Dat heeft direct invloed op jou en jullie interactie met elkaar. Een relatie kan bijvoorbeeld overschaduwd worden door angstgevoelens. Lees hoe een angststoornis een relatie kan beïnvloeden en wat je kunt doen voor de ander én jezelf!
Gegeneraliseerde Angststoornis
Je piekert zoveel, dat het je dagelijks leven beïnvloedt. Continu maak je je zorgen. Dit noemen we een piekerstoornis (ook wel gegeneraliseerde angststoornis); je blijft je maar malen in je hoofd. Lees over de symptomen, oorzaken en behandeling opties. Ook geven we een aantal concrete tips voor wat je zelf kunt doen.
Paniekstoornis
Bij een paniekstoornis ervaar je angst voor terugkerende paniekaanvallen en laat hierbij duidelijke gedragsverandering zien. Het kan je dagelijkse leven beïnvloeden, bijvoorbeeld omdat je plekken of situaties vermijdt. Kom meer te weten over oorzaken, symptomen en hoe je omgaat met een paniekstoornis.
Paniekaanval
Een paniekaanval is een intens gevoel van angst en spanning dat vaak gepaard gaat met verschillende psychische en lichamelijke klachten. Het begint meestal met een lichamelijke sensatie, zoals een pijnscheut of duizeligheid, die je interpreteert als iets catastrofaals. Leer meer over paniekaanvallen.
Gevolgen van een angststoornis
Bij een angststoornis kun je mentale en lichamelijke klachten ontwikkelen zoals hoofdpijn, concentratieproblemen en prikkelbaarheid.
Omgaan met een angststoornis
Wanneer je veel angst ervaart en dit je dagelijkse leven beïnvloedt, dan spreken we van een angststoornis. Als eerste stap in herstel, helpt het om beter leren om te gaan met je angstgedachten. In dit artikel lees je hoe je dat kunt doen.
Behandeling angststoornis
Een angststoornis is in veel gevallen te overwinnen met behulp van therapie. Er bestaan verschillende angsttherapieën, afhankelijk van welke angststoornis er sprake is. Elke angststoornis uit zich anders, maar de onderliggende gevoelens zijn hetzelfde; een angst waar jij van af wilt.