Paniekaanval

Wat is een paniekaanval?

⇥ Direct naar – Ik heb nu een paniekaanval

Een paniekaanval is een intens gevoel van angst en spanning. Vaak gaan paniekgevoelens gepaard met tal van psychische en lichamelijke klachten. Bij een paniekaanval maakt je lichaam adrenaline aan waardoor je in de vecht-of-vluchtreactie komt te staan. Dit veroorzaakt de fysieke symptomen van een paniekaanval.

Een paniekaanval begint vaak bij het ervaren van een lichamelijk gevoel. Dat kan bijvoorbeeld gaan om een pijnscheut of een duizelig gevoel. Deze lichamelijke sensatie interpreteer je als iets catastrofaals: gedachten als: ‘ik val flauw’ of ‘ik krijg een hartaanval’ doemen op. Als gevolg van deze angstige gedachten, ervaar je spanning en onrust. Hierdoor focus je jezelf nog meer op de lichamelijke gevoelens, waardoor deze alleen maar toenemen. Daardoor neemt de angst en onrust ook weer toe: je belandt in een vicieuze cirkel.

Hoe ontstaat een paniekaanval?

Oorzaken van een paniekaanval kunnen variëren en omvatten:

• Stress: Langdurige stress kan leiden tot paniekaanvallen.
• Trauma: Eerdere traumatische ervaringen.
• Genetische aanleg: Paniekaanvallen komen vaker voor als bij familieleden ook angststoornissen, paniekaanvallen en paniekstoornissen voorkomen.
• Medische aandoeningen: Zoals hartproblemen of hormonale disbalans.
• Drugs & alcohol: Gebruik van cafeïne, drugs, of alcohol.
• Levensveranderingen: Grote veranderingen zoals verhuizen, nieuwe baan, of verlies van een dierbare.
• Persoonlijkheid. De neiging om situaties overdreven negatief te interpreteren kan bijdragen aan het ontstaan van een paniekaanval.

Hyperventilatie

Een tekenend kenmerk van een paniekaanval is snelle ademhaling, ook wel (chronische) hyperventilatie genoemd. Je ademhaling raakt letterlijk uit balans. Dit gebeurt vaak door de angst of spanning. Door te hyperventileren krijg je meer zuurstof binnen dan je nodig hebt, wat vergelijkbare symptomen veroorzaakt als bij een paniekaanval.

Hoe een paniekaanval zich precies uit, verschilt per persoon. Heb je een paniekaanval al gehad? Bij een paniekaanval komen verschillende symptomen voor, maar dat betekent niet dat jij ze ook allemaal ervaart. 

Symptomen paniekaanvallen

Ervaar je vier of meerdere kenmerken, dan kan spreken we van een paniekaanval;

• Een versnelde ademhaling;
• Een verhoogde hartslag en hartkloppingen;
• Benauwdheid;
• Derealisatie of depersonalisatie; je ervaart de wereld om je heen als onwerkelijk;
• Gevoel van controleverlies;
• Plotseling hevig zweten;
• Duizeligheid;
• Doodsangsten;
• Het gevoel dat je stikt;
• Een drukkend gevoel op de borst;
• Tintelingen en/of verkrampingen in je handen of voeten;
• Trillen;
• Misselijkheid, overgeven, diarree en buikpijn;
• De controle over de werkelijkheid en jezelf verliezen:
• Het gevoel hebben dat je gek wordt.

Klachten na een paniekaanval

Nadat de hevigste angstgevoelens zijn weggetrokken, moet je vaak nog even bijkomen van de paniek. Het is niet gek als je dan moet huilen, trilt of vermoeid bent. Dit zijn allemaal logische reacties die passen bij een doorgemaakte paniekaanval.

Meerdere paniekaanvallen

Heb je meerdere paniekaanvallen meegemaakt? Dan groeit vaak de angst om weer opnieuw een paniekaanval te krijgen. Een paniekaanval volledig voorkomen kan niet. Wat wel helpt, is minder bang zijn voor een paniekaanval. Wanneer die angst afneemt, is de kans namelijk kleiner dat je daadwerkelijk een nieuwe aanval krijgt.

Kans op paniekaanvallen verminderen

De volgende tips kunnen helpen om de kans op nieuwe paniekaanvallen te verkleinen;

1. Neem tijd voor jezelf wanneer je voelt dat je moe of gestrest bent.
   Goed voor jezelf te zorgen en zowel je lichaam, als je hoofd de rust te gunnen om echt te ontspannen wanneer dat nodig is. 
2. Verminder of stop het gebruik van alcohol en drugs.
   Drink ook geen koffie en andere cafeïne-houdende dranken.
3. Praat met je vrienden of familie over je angsten.
   Het is fijn als de mensen om je heen weten wat je doormaakt. Dit helpt je beter om te gaan met angst. Het zelf, alleen, dragen van de angst vergroot je onrust.
4. Schrijf je gedachten op.
   Dit helpt je om je hoofd even vrij te maken van de angstgedachten.
5. Beweeg voldoende en regelmatig.
   Sporten is een effectieve manier om stress te verminderen en rust in je lichaam terug te brengen.
6. Zoek afleiding op het moment dat je de spanning en angst in je lijf voelt groeien.
   Vermoed je dat een paniekaanval op komst is? Focus op je omgeving of tel in je hoofd tot 100. Ook naar buiten gaan en wandelen helpt in veel gevallen goed.
7. Verminder stress.
   Het is aan te raden om stress klachten te verminderen.
8. Laat je gevoelens er zijn zoals ze zich voordoen.
   Dit zorgt ervoor dat je angstgevoelens in je lijf zoveel mogelijk op een acceptabel niveau gehouden worden.

Ontwikkeling tot paniekstoornis

Heb je een of meerdere keren nu een paniekaanval ervaren? En nemen ze toe? Het kan zijn dat er sprake is van een paniekstoornis. Merk je dat je vluchtgedrag en vermijdingsgedrag vertoont? Je gaat situaties of stimuli vermijden die je associeert met paniek. 

In het geval van een paniekstoornis heb je soms ook paniekaanvallen zonder dat je zelf weet wat hiervoor de aanleiding is. Je kan dan ook angstig worden voor de angst zelf. Dit kan je leven behoorlijk beïnvloeden.

Hulp bij paniekaanvallen