Home > Klachten > Angststoornis > Sociale fobie

Sociale fobie

085-1308900

Een presentatie geven voor je collega’s of wanneer je jouw verhaal mag doen in een voorstelrondje; het kan best angstig zijn. Soms vormt deze angst een grote belemmering, die je gehele leven kan beheersen. Angst voor sociale gelegenheden is een veelvoorkomende angst. Lees over de symptomen en wat je zelf kunt doen.

Wat is een sociale fobie?

Een sociale fobie, ook bekend als sociale angst of sociale angststoornis, is een type angststoornis waarbij je overmatige angst voelt en intense stress ervaart voor de (negatieve) reactie, kritiek of beoordeling van anderen. Deze angst is gerelateerd aan sociale situaties en kan een belemmering vormen in het dagelijks leven.

 

Wat merk je?

Een sociale angststoornis kenmerkt zich door de angst voor een negatieve reactie of beoordeling door anderen. Dat het gênant en vernederend is of leidt tot afwijzing. Je hebt daarom moeite met (sommige) sociale situaties. En het kan zijn dat je daardoor ook steeds meer sociale situaties vermijdt.

Vaak ben je je ook heel zelfbewust. Dit maakt dat je heel gevoelig bent voor hoe je door anderen wordt waargenomen en beoordeeld.

Welke situatie precies angst oproepen verschilt per persoon. Als je een sociale fobie hebt, heb je bijvoorbeeld angst voor:

  • Grote groepen mensen of mensenmassa’s;
  • Onbekende mensen;
  • Sociale contacten;
  • Feestjes;
  • Praten met andere mensen;
  • Mensen in het algemeen.


In de praktijk betekent dit dat je zo zenuwachtig of gespannen bent, dat je moeite hebt met sociale situaties waarin je blootgesteld wordt aan mogelijke kritische beoordeling van anderen. Denk aan sociale interacties, als:

 

  • Een gesprek voeren;
  • Onbekende mensen ontmoeten;
  • Geobserveerd worden (bijvoorbeeld tijdens eten of drinken);
  • Iets vragen in een winkel;
  • De weg vragen;
  • Een presentatie geven.

 

Lichamelijke kenmerken

Bij sociale angststoornis kunnen de volgende lichamelijke reacties voorkomen: 

 

  • Blozen;
  • Stotteren;
  • Hakkelen;
  • Niet uit je woorden komen;
  • Een blackout.

 

Als de angst verder toeneemt, kun je een paniekaanval ervaren. Hierbij horen onder andere symptomen als overmatig zweten, trillen, hartkloppingen, duizeligheid, misselijkheid, tintelingen in handen en voeten en droge mond. 

 

Verschil met andere soorten angst

Een sociale fobie verschilt met andere angststoornissen als het gaat om de trigger voor de angst. Bij een sociale fobie, zoals het woord al aangeeft, zijn het sociale situaties die de angst uitlokken. Met name de gedachten over wat er kan gebeuren tijdens die sociale situaties. 

Bij faalangst ben je ook angstig om negatief beoordeeld te worden en te falen in sociale situaties, alleen de trigger is verbonden aan een bepaalde actie of resultaat van een handeling, en niet zozeer de sociale situatie zelf.

Sociale fobie of verlegenheid?

Verlegenheid is niet hetzelfde als een sociale fobie. Verlegenheid is een persoonlijkheidskenmerk. Als je alleen verlegen bent, dan beïnvloedt dit niet jouw dagelijks leven zoals een fobie dat doet. Pas wanneer je er sociale situaties door vermijdt, er sprake is van een overmatige angst en duidelijke belemmering in je dagelijks leven, spreken we mogelijk van een sociale fobie.

 

Soorten sociale angst

Sociale fobie is onder te verdelen in twee subtypes: sociale angststoornis en podiumvrees.

 

1. Sociale angststoornis

Bij een sociale fobie ervaar je in meerdere sociale situaties angstklachten. 

 

2. Podiumvrees 

Naast angstklachten in meerdere situaties, zijn er ook mensen die angstklachten in één specifieke situatie; de angst om in het openbaar te spreken of om op te treden voor publiek. Bij deze specifieke sociale angst raak je niet in paniek in andere – voor jou minder spannende – sociale situaties.

 

Hoe ontstaat een sociale fobie?

Het is niet duidelijk wat de oorzaak is. Dit weten we wel:

 

  • Een sociale fobie ontwikkelt zich vaak in de kindertijd op de basisschool;
  • Er kan een erfelijke factor in het spel zijn. Wanneer je ouders een sociale fobie hebben, is de kans groter dat jij het ook krijgt door erfelijkheid of door het gedrag van ouders te kopiëren.
  • Omgevingsfactoren spelen een rol: Bijvoorbeeld ervaringen uit het verleden, zoals uitgelachen of gepest worden op school. Maar bijvoorbeeld ook je opvoeding. Je leert van je ouders hoe je met angst omgaat en hoe je omgaat met sociaal contact. Daarnaast kunnen andere psychische klachten (bijvoorbeeld een depressie) ook meer angst voor sociale situaties creëren en kan er vervolgens een sociale angststoornis ontwikkeld worden.
  • Ook karakter speelt mee: een sociale fobie komt vaker voor bij mensen die zich meer geremd, verlegen of onzeker voelen;

 

Wat zijn mogelijke gevolgen?

Wanneer de angst jouw dagelijks leven negatief beïnvloedt, kan het leiden tot:

  • Overspanningsklachten
    Functioneren met angstklachten kost een hoop energie. In sommige gevallen leidt dit tot overspannenheid;
  • Belemmering op school, studie, werk
    Als de sociale fobie je belemmert in het uitvoeren van werkzaamheden kan het leiden tot problemen op werk of op je opleiding;
  • Een sociaal isolement
    Je vermijdt steeds meer sociaal contact;
  • Depressie
    Vermijdingsgedrag als gevolg van een sociale fobie kan gevoelens van eenzaamheid, somberheid en hulpeloosheid geven;
  • Onbegrip van anderen.
    Sommige mensen met een sociale fobie ervaren weinig steun van hun sociale netwerk. Hierdoor kun je je onbegrepen voelen. Ook relaties kunnen onder druk komen te staan; je voelt je onzeker in je relatie met je partner.
  • Onzekerheid
    Mensen met een sociale angststoornis ervaren vaker schaamte en onzekerheid. Dit kan effect hebben op het zelfbeeld;
  • Middelengebruik
    Soms grijpen mensen met een sociale fobie naar middelen als alcohol of drugs om met hun klachten om te gaan.

 

Wat kun je zelf doen? 

Goed voor jezelf zorgen helpt je om lekkerder in je vel te zitten. Er zijn meerdere (leefstijl) adviezen die helpen bij sociale angst:

 

  • Probeer erover te praten;
  • Ga spannende situaties aan. Probeer zo min mogelijk te vermijden;
  • Probeer jouw aandacht extern te richten in plaats van op jezelf;
  • Vraag jezelf af wat het allerergste is dat er kan gebeuren. Check na afloop of het daadwerkelijk zo is gegaan;
  • Breng regelmaat aan in je leven, voor wat betreft bedtijden en etenstijden;
  • Zorg voor voldoende ontspanning. Yoga, meditatie, ontspanningsoefeningen of wandelen, helpen je je hoofd leeg te maken;
  • Weet dat je niet alleen bent. Ongeveer 5 – 15% van de mensen krijgt in zijn of haar leven te maken met een sociale angststoornis.

 

Tips voor mijn partner of dierbare met sociale angst

Kom je er met je partner niet uit? De volgende adviezen helpen jou en je naaste met een sociale fobie:

 

  • Verdiep je in de angst van je partner.
    Het is goed dat je deze informatie leest, dat betekent dat je interesse toont in wat je partner doormaakt.
  • Het is goed om samen leuke dingen te blijven doen.
    Neem je partner mee. Het hoeft niet meteen een spannend feest te zijn. Een wandeling is ook goed;
  • Biedt afleiding.
    Ga je er samen op uit? Zorg dan dat je je partner afleiding biedt. 
  • Accepteer dat je niet alles kunt ondernemen samen.
    Maar ga tegelijkertijd ook niet te veel mee in de vermijdingsmodus. Vermijden zorgt voor een tijdelijke daling van de angst, maar helpt je partner niet verder. Het weerhoudt je ook van het leiden van een leuk leven.

 

Behandeling

Een sociale fobie is goed te behandelen. De eerste keus behandeling bij een sociale angststoornis is therapie. Cognitieve Gedragstherapie (CGT) is de standaardbehandeling voor sociale angststoornis. 

Daarnaast zijn ook Acceptance and commitment Therapy (ACT) en Exposure in vivo effectieve vormen van therapie. Als een behandeling niet aanslaat, is medicatie een overweging.

We lichten de therapieën kort toe.

 

Cognitieve Gedragstherapie (CGT)

Bij CGT oefen je met het doorbreken van je vermijdingsgedrag, het leren ombuigen van je gedachten en het leren bevragen van angstige gedachten. Je leert begrijpen wat de angst in stand houdt en wat er precies bij je gebeurt. Rollenspellen en videofeedback zijn bij de behandeling van sociale angst een essentieel onderdeel. De focus ligt hierin op het leren van feedback: komt de angstige verwachting uit?

 

Exposure in vivo

Bij exposure in vivo stel je jezelf bloot aan een voor jou angstige sociale situatie. Je begint hierbij makkelijk, maar het wordt steeds uitdagender. Het gaat om het ontkrachten van de angstige verwachting. Je mag angstig blijven, maar dat wat je vreest komt niet uit. Doordat je nieuwe sociale ervaringen opdoet, wordt een alternatieve gedachte steeds krachtiger. De angst neemt hierdoor af. 

 

Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

Bij ACT leer je dat angst een onderdeel is van het leven (acceptatie). Je leert ook afstand te nemen van je gedachten die met jouw sociale angst gepaard gaan en stil te staan bij wat jij belangrijk vindt in het leven.

 

Hulp bij sociale fobie

Heb je zelf al veel geprobeerd en ervaar je nog steeds klachten? Heb je vragen over de behandeling van een sociale fobie? Met behulp van een psycholoog kun je leren omgaan met je angsten.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komen sociale fobie stoornissen voor?

Het Leids Universitair Medisch Centrum schrijft dat 5 tot 15% van de mensen gedurende zijn of haar leven last heeft van een sociale angststoornis. Ongeveer anderhalf keer vaker komt deze fobie voor bij vrouwen dan bij mannen. 

Is sociale fobie een ziekte?

Een sociale fobie is een psychische stoornis. Het is een klacht die met behulp van therapie goed te behandelen is. Je ervaart bij een sociale fobie zoveel spanning in sociale situaties, dat het je leven beïnvloedt. Met behandeling en eventueel met behulp van medicijnen kun je goed met je angstklachten om leren gaan.

Is sociale fobie een psychische stoornis?

Een sociale fobie is een psychische stoornis waarbij je angst ervaart in sociale situaties. Een sociale fobie wordt ook wel een sociale angststoornis genoemd.

Is sociale fobie erfelijk?

Het is niet gezegd dat je kinderen ook een sociale fobie krijgen, wanneer jij dat hebt. Maar het wordt wel vaker gezien dat het ‘in de familie zit’. Meerdere factoren spelen een rol bij het ontstaan van een sociale fobie.

Irene heeft ervaring met het behandelen van een sociale fobie, andere angsten en thema's als onzekerheid. Irene is analytisch en weet snel tot de kern te komen. Samen krijgen jullie inzichtelijk waarom er klachten zijn en hoe je deze kunt behandelen.
irene bakker ipractice psycholoog
GZ-Psycholoog Irene Bakker

iPractice biedt iedereen:

  • arrow-icon Vergoede zorg met beoordeling 9+
  • arrow-icon Direct hulp zonder lange wachttijden
  • arrow-icon Vrijblijvend gratis behandeladvies
085-1308900

Psychologen gespecialiseerd in piekeren, angststoornis

Sarah Sagel

Katherina Vourtsis

maartje smakman ipractice psycholoog

Maartje Smakman

Jennifer van der Eijken

Liever hulp van een professional?

Neem vandaag nog vrijblijvend contact op met een van onze psychologen. Je kunt praten over gevoelens en symptomen. Daarnaast krijg je informatie over een geschikte behandeling die bij jou past.

Maak een afspraak