Home > Klachten > Depressie > Oorzaken depressie

Oorzaken depressie

Bij het ontstaan van een depressie spelen vaak meerdere factoren een rol. Genetisch kan je aanleg hebben om sneller depressief te raken of dragen eigenschappen in je persoonlijkheid bij aan het langer aanhouden van depressieve klachten.
Nine Gramberg
Laatst medisch gecontroleerd door:
Sanne Truijen 14 juli 2025

Hoe ontstaat het depressieve gevoel?

Bij een depressie heb je een tekort aan de stoffen dopamine, serotonine en noradrenaline. Deze neurotransmitters zijn van belang voor het overbrengen van signalen vanuit de hersenen. Het aanmaken, blokkeren en opnemen van deze signaalstoffen is een ingewikkeld proces dat door verschillende factoren kan worden beïnvloed: 

  • Je eigen hormoonhuishouding: dit is vaak erfelijk bepaald
  • Je leefstijl: eet je gezond en beweeg en slaap je voldoende?
  • Interacties met anderen: hoe functioneer je op sociaal gebied?
  • En je copingstrategieën: de manier waarop je met stressvolle situaties omgaat. Dit heeft met je persoonlijkheid te maken.

 Depressies ontstaan door biologische, sociale, persoonlijke en lichamelijke factoren. We leggen ze hieronder verder uit. 

Biologische factoren 

De volgende biologische factoren vormen risicofactoren in het ontwikkelen van een depressie;

1. Erfelijkheid

Erfelijke eigenschappen kunnen de kans op een depressie vergroten. Bijvoorbeeld, onderzoek onder tweelingen laat zien dat erfelijke factoren een rol spelen bij het ontstaan van depressie. Een kwetsbaarheid voor het krijgen van een depressie kun je van je ouders meekrijgen. Dat betekent overigens niet dat je per se depressief wordt.

2. Depressie en hormonen

Als je hormonen ontregeld zijn, bijvoorbeeld door chronische stress, loop je meer risico op het ontwikkelen van een depressie. Voorbeelden van chronische stress factoren kunnen zijn; financiële problemen, werkdruk, relatieproblemen en pesten.

De kans op een depressie is ook groter voor vrouwen in de overgang. Vrouwen ondervinden veel hormonale veranderingen wat vaak leidt tot neerslachtige en depressieve gevoelens.

Endogene depressies

We spreken van een endogene depressie als de factor erfelijkheid of hormonen een rol spelen. De depressie ontstaat hierbij vanuit je eigen lichaam en niet door factoren van buitenaf. De oorzaak zit bijvoorbeeld in de hersenen, maar ook een afwijkende lever of schildklier leidt soms tot depressieve klachten. Heb je het gevoel dat jouw depressie zonder aanwijsbare oorzaak op komt zetten, dan kan dit duiden op een endogene depressie.

Lichamelijke factoren

Er bestaan meerdere lichamelijke factoren die bijdragen aan depressieve gevoelens.

  • Overmatig drugs- en alcoholgebruik. Dit kan regelmatig leiden tot depressiviteit.
  • Slaapgebrek. Een chronisch slaaptekort verstoort de hersenfunctie en emotionele regulatie, wat kan bijdragen aan het ontstaan of verergeren van depressieve symptomen.
  • Bijwerkingen van bepaalde medicijnen. Dit kan soms somberheidsklachten geven.
  • Ziekten. Soms ontwikkel je ontstekingen of een ziekte aan een orgaan dat mede verantwoordelijk is voor de hormoonhuishouding. Denk bijvoorbeeld aan de schildklier. Het niet goed functioneren van dit orgaan geeft een verstoring in de hormonen, wat kan leiden tot depressiviteit.
  • Voeding. Een gebalanceerd dieet wat essentiële voedingsstoffen levert beïnvloedt de hersenfunctie en stemming. Dit helpt in het voorkomen of verminderen van een depressie.

Somatogene depressie

Depressies als gevolg van van letsel of een lichamelijke aandoening noemen we ook wel somatogene depressies. Bijvoorbeeld als je lichamelijke schade hebt opgelopen bij een ongeluk of wanneer je een chronische ziekte hebt.

Sociale factoren 

De volgende sociale factoren vormen risicofactoren in het ontwikkelen van een depressie;

  • Een grote, heftige gebeurtenis. Denk aan het overlijden van een dierbare. Dit kan een trigger zijn voor depressieve gevoelens. Ook fysiek, emotioneel of seksueel misbruik valt hieronder.
  • Trauma. Ook een trauma of een sterk gevoel van eenzaamheid kan bijdragen aan depressiviteit. Soms maak je een ernstige ervaring mee en merk je dat sociale steun wegvalt.
  • Sociale isolatie. Je merkt dat je niet terecht kunt bij vrienden of familie, voelt je alleen en raakt in een sociaal isolement.

Exogene depressie

Depressies die duidelijk te wijten zijn aan een traumatische gebeurtenis die psychische klachten oplevert, noemen we ook wel exogene depressies. Denk dus aan een scheiding; het verlies van een dierbare of een combinatie van ingrijpende gebeurtenissen. 

Persoonlijke factoren

Ook persoonlijke factoren kunnen bijdragen in het ontwikkelen van een depressie.

  • De manier waarop jij in het leven staat, heeft een invloed op het wel of niet ontwikkelen van een depressie.
  • Heb je een negatief zelfbeeld? Je gedachten zijn dan vaak veelal negatief, en je bent bang om te mislukken.
  • Ook het voelen van weinig zelfvertrouwen kan bijdragen aan de ontwikkeling van een depressie.
  • Je gedachtepatronen betrek je veelvuldig op jezelf en je raakt in een vicieuze cirkel van negatieve gedachten.

 

Meer informatie

Kom meer te weten over wat je kan doen tegen een depressie. Blijven je depressieve gevoelens en klachten aanhouden? Dan is het verstandig om in gesprek te gaan met een psycholoog. Een depressie onbehandeld laten brengt risico’s met zich mee.

Veelgestelde vragen

Is depressie erfelijk?

Erfelijke belasting vergroot de kans op een depressie. Maar dit betekent gelukkig niet dat je met een depressie te maken krijgt in je leven. Je omgeving speelt hier ook een belangrijke rol in evenals je coping.

Kan je depressief zijn zonder reden?

Depressies kunnen zonder duidelijke oorzaak ontstaan. Het is behoorlijk frustrerend wanneer je depressief bent, zonder dat hier een aanwijsbare reden voor is. Wél is er vaak een reden die ervoor zorgt dat de depressie in stand blijft. Wat hetgeen is dat jouw depressie in stand houdt, onderzoek je samen met de psycholoog tijdens een behandeling.

GZ-Psycholoog
Sanne Truijen
Sanne is GZ-psycholoog bij iPractice. Sanne hecht veel waarde aan een vertrouwde en open behandelrelatie.
Aanmelden bij iPractice
  • Vergoede zorg met beoordeling 9+
  • Direct hulp zonder lange wachttijden

Success Stories

29 januari 2024
“Het lukt me nu om mijn eigen behoeftes te voelen en mijn leven in te richten zoals ik wil”.
Sandra, 66 jaar, is al sinds haar 24e bezig met haar mentale gezondheid. De combinatie van vaak verhuizen naar verschillende landen, een vervelende relatie met haar moeder en een familie trauma zorgde ervoor dat ze een negatief zelfbeeld kreeg. Ze voelde zich onzeker over hoe ze zich moest gedragen, kon niet goed voor zichzelf zorgen en kreeg last van depressieve klachten. Sandra heeft bij iPractice geleerd haar eigen behoeftes te voelen en haar grenzen aan te geven. Nu kan zij haar leven weer kan inrichten zoals ze zelf wil.
Sandra
29 januari 2024
“Bij de psycholoog voelde ik mij eindelijk begrepen en mocht ik gewoon mezelf zijn”.
Luc, 26 jaar, voelde zich op een gegeven moment enorm down en haalde nergens meer plezier uit. Hij had geen vertrouwen meer in de mensen om zich heen en alles kostte hem erg veel moeite. Gelukkig zocht hij hulp bij iPractice en kreeg hij de regie over zijn eigen gedachten terug.
Luc

Related symptoms

Depressie
Depressie is meer dan een tijdelijke periode van verdriet. Het is een complexe neuropsychiatrische aandoening die wereldwijd miljoenen mensen treft en hun levenskwaliteit drastisch kan beïnvloeden. In deze uitgebreide gids duiken we diep in de mechanismen, symptomen en bewezen behandelmethoden van depressie. De huidige aanpak van depressie-informatie schiet vaak tekort door oppervlakkige symptoomlijstjes zonder wetenschappelijke verdieping. Deze gids biedt een mechanistische benadering die u helpt begrijpen waarom depressie ontstaat, hoe het zich manifesteert in verschillende levensdomeinen, en welke bewezen behandelopties beschikbaar zijn.
Zelfdoding
Bel 0900-0113 voor anonieme en directe hulp.
Depressie behandelen
Ik heb een depressie en nu? Wanneer je middenin een depressie zit en zelf niet meer inziet hoe je uit die negatieve spiraal komt, kan professionele hulp een uitkomst bieden. Tijdige behandeling van een depressie is belangrijk. Lees meer over hoe je een depressie effectief kunt behandelen, hoe herstel plaatsvindt en de verschillende therapieën bij een depressie. 
Gevolgen depressie
Een depressie brengt risico’s met zich mee. Je kan slechter presteren op werk, voelt je lichamelijk slechter omdat je geen slaap kan vatten. En energie om sociaal te zijn heb je al helemaal niet. Lees meer over de risicofactoren bij (ernstige) depressies.
Wat te doen bij een depressie
Wanneer je last hebt van een depressie zit je vast in je eigen negatieve patronen. Loskomen van deze patronen kan lastig zijn. Het erkennen van je depressieve klachten is de eerste stap opwaarts. Als je op het punt van erkenning bent beland, kun je de onderstaande tips proberen om een depressie aan te pakken. 
Dysthyme stoornis
Bij dysthyme stoornis is een lichte, maar langdurige vorm van depressie waar je voor langere perioden last hebt van een sombere stemming en meerdere symptomen van depressie ervaart. Gedachten kunnen opkomen zoals ‘Zo ben ik gewoon’. Maar niets is minder waar. Leer een chronische depressie herkennen, hoe het ontwikkelt en wat je eraan kan doen.
Depressie onder jongeren
Een depressie: dat klinkt als iets dat vooral volwassen doormaken. Toch is dat een misverstand. Minstens evenveel jongvolwassenen en studenten hebben last van een depressie. Dat een depressie onder jongeren en jongvolwassenen niet altijd herkend wordt, komt doordat de symptomen soms niet overeenkomen met die van volwassenen. En een therapeut zoek je pas, als je weet dat je een depressie hebt.
Omgaan met een depressieve partner of naaste
Een depressie is zwaar voor de persoon die het ervaart. Maar voor een partner of naaste van iemand met een depressie, is het óók heel lastig. Hoe kun je het beste omgaan met de depressieve klachten van iemand om wie je geeft? Hoe help je iemand, en blijf je ondertussen ook goed voor jezelf zorgen? Lees meer over hoe te leven met een depressieve partner of naaste.
Voorkomen van een nieuwe depressie
Je hebt een depressie gehad en het kan gebeuren dat het niet bij één periode blijft; de depressie kan terugkomen. Heb jij zelf een depressie doorgemaakt? Dan is het van belang om te leren hoe je zelf de eerste signalen van een terugval herkent en hoe je vervolgens moet handelen om te voorkomen dat je opnieuw in een depressie belandt.
Depressie en werk
Ongeveer 20% van de Nederlanders krijgt ooit in zijn leven een depressie. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen die depressief zijn, blijven werken ondanks hun klachten. Maar doe je er nou goed aan om te blijven werken of niet? En zijn de depressieve klachten ontstaan als gevolg van werk?
Winterdepressie
De dagen worden kouder, het wordt sneller donker en de wintertijd gaat in. Met de komst van de winter lopen meer mensen een risico op depressieve klachten. Deze klachten variëren van mild tot hevig: de winterdepressie. Merk jij ook dat je last hebt van seizoensgebonden klachten? Wees scherp op de symptomen en help jezelf met de volgende tips van onze psychologen. Zo kom je snel over je winterdip heen.
Soorten depressie
Depressies zijn er in vele soorten en maten. Sommige mensen ervaren bijvoorbeeld langdurig licht depressieve klachten, zoals bij een dysthyme stoornis. Andere mensen kampen met een zware depressie, of maken afwisselend goede en zware perioden door, zoals bij een bipolaire stoornis. Hoewel de naam depressie vaak opduikt, zijn er dus grote verschillen in hoe ernstig een depressieve periode is en hoe lang die duurt. Wij zetten de verschillende soorten depressies voor je op een rij.
Postpartum (postnatale) depressie
De geboorte van een kindje is altijd een indrukwekkende gebeurtenis. In geweldige zin, maar ook in lastige zin. De zwangerschapshormonen gieren door je lichaam. De nachten worden korter. En je bent opeens moeder: een grote verantwoordelijkheid. Soms zijn die veranderingen zo impactvol, dat de komst van een kindje leidt tot een postpartum depressie. Herken de kenmerken van een depressie na de bevalling bij jezelf of je partner en lees wat je er aan kunt doen.