Wat is rouw en hoe verwerk je rouw?

Auteur : Jesper Vieveen

Gecontroleerd door psycholoog : Eline van Eechoud

Rouw is een emotioneel en heel persoonlijk proces. Rouwverwerking ervaart iedereen op haar of zijn manier. Hoe voelt rouw? En hoe merk je dat je aan het rouwen bent? En wat kun je doen bij rouw?
 
Direct naar

  1. Wat is rouw?
  2. Soorten rouw
  3. Hoe voelt rouw?
  4. Rouwverwerking fases
  5. Rouwverweking symptomen
  6. Wat kan ik doen bij rouw?
  7. Wat als rouw niet overgaat?
  8. Hulp bij rouw

 

iPractice biedt:

Wat is rouw?

Rouwen betekent: het verwerken van een groot verlies. Het is vaak een ingrijpend en langdurig proces, dat veel met je doet. Het overlijden van een dierbare, bijvoorbeeld het verlies van een kind, veroorzaakt natuurlijk rouw. 

Rouwen is een hoogst individuele ervaring; er is geen goede of verkeerde manier om te rouwen. Hoe je rouwt hangt af van vele factoren, waaronder je persoonlijkheid en manier van omgaan met je verlies, je levenservaring, je geloof, en hoe belangrijk het verlies voor je was. 

Je associeert rouwen wellicht met de dood van een geliefde – wat vaak de oorzaak is van de meest intense vorm van rouw – maar elk verlies kan rouw veroorzaken.

 

Soorten rouw

Rouw kan je dus ervaren als gevolg van allerlei soorten van verlies, niet alleen de dood van een geliefde. Soms is het moeilijk om te herkennen of je in rouw bent als het verlies minder duidelijk of significant is.

Je kunt rouwen wanneer;

  • Je gezondheid verslechtert.
  • Je gaat scheiden of uit elkaar gaat.
  • Je je baan kwijtraakt of je bedrijf failliet is.
  • Je de hoop verliest op het krijgen van een kind.
  • Je of jouw partner een miskraam krijgt.
  • Je huisdier overlijdt.
  • Je financiële instabiliteit hebt.
  • Je huisdier komt te overlijden.
  • Je een gekoesterde droom niet kan waarmaken.
  • Je geliefde ernstige ziek is.
  • Je een vriendschap kwijtraakt.

 

Hoe voelt rouw?

Verlies – in alle mogelijke vormen – leidt tot pijnlijke gevoelens zoals boosheid, verdriet, verlangen, opluchting, verdoving en jaloezie. Soms leidt het ook tot klachten zoals piekeren over je verleden, schuldgevoelens en concentratieverlies. Ook schuldgevoel en eenzaamheid komen veel voor.

Als je door een rouwproces gaat, dienen zich veel verschillende klachten en gevoelens aan;

  • Ongeloof: “ik kan me niet voorstellen dat het echt zo is.”
  • Opgeluchting: “Ik ben blij dat het na lange ziekte en/of strijd nu eindelijk klaar is.”
  • Spijt: “Heb ik wel genoeg gedaan en betekend voor de overledene.”
  • Pijn: “Er is nog oud zeer dat ik niet heb kunnen uitpraten.”
  • Onzekerheid: “Ik mag niet meer genieten en mijn gewone leven oppakken omdat ik moet rouwen en verdrietig moet zijn.”
  • Depressiviteit: “Het leven is betekenisloos en heeft geen zin meer voor mij.”
  • Schuld: “Had ik maar afgeraden om te …”

Ook ervaren mensen herbelevingen of flashbacks. Bijvoorbeeld door een ziekbed of een traumatische confrontatie met een ongeval. Als dit aan blijft houden, kan hulp bij trauma een uitkomst bieden.

De pijn van het verdriet kan ook uw lichamelijke gezondheid verstoren, waardoor je moeite kan hebben met goed slapen, te eten of zelfs helder te denken.

 

Rouwverwerking

Iedereen verwerkt een verlies op haar of zijn eigen manier. Ben je boos, verdrietig of ervaar je een combinatie van verschillende emoties? Het is heel normaal om deze gevoelens door te maken.

Het rouwproces neemt onvermijdelijk tijd in beslag. Genezing gebeurt geleidelijk; het kan niet worden geforceerd of gehaast – en er is geen “normaal” tijdschema voor rouwverwerking. Sommige mensen beginnen zich na weken of maanden beter te voelen. Voor anderen duurt het rouwproces jaren. Wat jouw rouwervaring ook is, het is belangrijk om geduld te hebben met jezelf en het proces op natuurlijke wijze te laten verlopen.

 

Rouwverwerking fases

Dr. en psychiater Elisabeth Kübler-Ross herkende een patroon van 5 fasen in rouwverwerking. Zij beschreef vijf gemeenschappelijke stadia van rouw. Deze zijn:

  • Ontkenning
  • Woede (& protest)
  • Onderhandelen (& vechten)
  • Somberheid (& depressiviteit)
  • Aanvaarding

Voorheen werd gesteld dat deze fasen chronologisch verlopen. Dit is niet het geval: soms volgen ze elkaar op, soms wisselen ze opeens van volgorde en soms doorloop je meerdere fases tegelijkertijd. Of sommige fases ga je niet door.

 

Rouwverwerking symptomen

Aan de hand van deze fasen beschrijven we de verschillende rouw symptomen die je kunt ervaren.

  • Ontkenning. De werkelijkheid is te pijnlijk of overweldigend. Bewust of onbewust weigeren we geconfronteerd te worden met de realiteit. Het is een bescherming die je helpt om overeind te blijven en de pijnlijke werkelijkheid binnen te laten op jouw tempo. Dit noemen we ook wel vermijding en is kenmerkend voor rouwen. Je gaat bewust gedachtes, gevoelens of activiteiten uit de weg die je associeert met het verlies. Ook hartkloppingen, hoofdpijn en enorme vermoeidheid of juist extreme energie (overcompensatie) komen voor.
  • Woede. Je wordt geconfronteerd met de werkelijkheid. Er komt boosheid naar de oppervlakte en stelt jezelf vragen als; ”Waarom ik? Waar heb ik dit aan verdiend? Het leven is niet eerlijk!”
  • Onderhandelen. In deze fase probeer je te onderhandelen door beloftes te maken. Je probeert om de pijn van het verlies zo klein mogelijk te maken. Sommigen richten zich hierbij tot een God (”Ik beloof dat ik nooit meer boos zal worden, als je hem/haar weer terugbrengt. Als je ervoor zorgt dat hij/zij mij niet verlaat, zal ik mijn leven beteren.”).
  • Somberheid. In deze fase komen gevoelens van verdriet, spijt, angst en onzekerheid naar de oppervlakte. Je hebt de neiging je terug te trekken, voelt je verlamd en hebt moeite zin te maken. Je ervaart letterlijk de pijn van je verlies.
  • Aanvaarding: Je leert te leven met de nieuwe realiteit. Je ziet de werkelijkheid onder ogen van je verlies. De pijn is nog steeds aanwezig en er komt ruimte voor berusting in de nieuwe realiteit. Je leert je aan te passen aan je omgeving met het verlies dat je hebt meegemaakt. Ook leer je opnieuw te houden van alles om je heen en je verlies een plek te geven.

 

Wat kan je doen bij rouw?

Soms overvalt een verlies je. Soms leef je er al tijden naartoe. Hoe dan ook: rouwen kost tijd. En die tijd is voor iedereen anders. Leg jezelf dus geen tijdsdruk op, en neem je niet voor dat je binnen een bepaalde periode ‘klaar’ moet zijn. Rouwen doe je op de manier die bij jou past. 

  1. Blijf praten
    Dat kan met je partner, een goede vriend of vriendin, een nabestaande of een professional. Laat het toe dat mensen voor je zorgen.
  2. Vind een manier om je emoties te uiten
    Iedereen verwerkt emoties anders. Voor de een is dat praten en voor de ander juist schrijven. Ook kan het bekijken van foto’s, iets creatiefs doen zoals schilderen, de natuur opzoeken of huilen helpen.
  3. Zorg goed voor jezelf
    Pak je rust, ga op ‘normale’ tijden slapen en zet een wekker ‘s ochtends. Blijf goed eten en verdoof je emoties niet met drugs of alcohol.
  4. Neem geen belangrijke beslissingen in een periode van rouw
  5. Zoek ontspanning op
    Doe dingen die je leuk vindt. Ga de deur uit, spreek met vrienden af en blijf niet in je eentje op de bank zitten.
  6. Ga sporten
    Sporten is niet alleen gezond, het helpt je ook om je hoofd even ‘uit’ te zetten. Blijf dus bewegen. Rustig wandelen in het bos of een stuk fietsen is ook goed.

 

Wat als rouw niet overgaat?

Rouw is een normale aanpassing aan verlies. Over tijd neemt de intensiteit van je gevoelens van verdriet af. Wanneer de rouw niet afneemt, wordt dit in de DSM-5 – een diagnostisch en statistisch handboek voor psychologen en psychiaters – aangeduid als Persisterende Complexe Rouwstoornis (PCRS). Dit noemen we simpelweg ook wel ‘vastgelopen rouw’.

Er is sprake van vastgelopen rouw als je het verlies minimaal 12 maanden geleden hebt meegemaakt. Zes maanden voor kinderen en adolescenten.

Kernsymptomen vastgelopen rouw (minimaal één symptoom ervaar je)

  • Je hebt het verlies minimaal 12 maanden geleden meegemaakt.
  • Je hebt kwellend verlangen naar verloren dierbare.
  • Je ervaart veel emotionele pijn.
  • Je bent veel bezig met het verlies (preoccupatie).
  • Je spendeert veelt tijd aan de gebeurtenissen die tot het verlies hebben geleid.

 

Aanvullende symptomen (minimaal 6 symptomen ervaar je)

  • Je vindt acceptatie moeilijk.
  • Je hebt het gevoel van ongeloof.
  • Je hebt moeite met het ophalen van mooie en positieve herinneringen aan het verloren of de overledene.
  • Je hebt verbitterdheid of woede en boosheid.
  • Je neemt jezelf kwalijk voor het verlies.
  • Je vermijdt herinneringen aan je verlies.
  • Je hebt de wens om zelf te sterven zodat je weer bij de overledene kunt zijn.
  • Je hebt vertrouwensproblemen.
  • Je voelt je alleen of voelt je onthecht van anderen.
  • Je hebt het gevoel dat het leven leeg en betekenisloos is sinds het verlies.
  • Je weet niet goed meer wat jouw rol in het leven is of je bent (een deel van) je identiteit kwijtgeraakt met het verlies.
  • Je hebt moeite met het opbrengen van enthousiasme voor of interesse in activiteiten.

 

Therapie bij rouwverwerking

Rouw is een normaal proces, waar ieder mens mee geconfronteerd wordt in het leven. Dat betekent niet dat rouwen meevalt. Soms lukt het niet goed om alleen vorm te geven aan je rouwproces. Heb je het gevoel dat je sombere gevoelens erger worden? Twijfel niet om professionele hulp in te schakelen.

Een psycholoog kan helpen met het normaliseren van emoties en gedachten. Een gebruikelijke therapie voor rouwen is cognitieve gedragstherapie (CGT). Bij CGT kijk je samen met de psycholoog naar jouw gedachten. Je toetst je gedachten door vragen te stellen als “Helpen mijn gedachten?” “Kloppen ze met datgene wat ik ervaar in de werkelijkheid?”

Praten kan helpen. Psychologen bij iPractice helpen je graag verder. Bellen kan vrijblijvend via 085-1057261.

 

Behandeling voor het verwerken van rouw wordt niet altijd vergoed door de zorgverzekeraar. Onze psychologen kunnen je hier meer over vertellen of vind hier meer informatie over vergoedingen en verzekerde zorg.

GZ-psycholoog : Eline van Eechoud

“Rouw is een persoonlijk proces, iedereen verwerkt verlies op hun eigen manier.“

Meer over rouw en gerelateerde topics

Psychologen gespecialiseerd in rouwklachten

bregje brenninkmeijer ipractice psycholoog

Bregje Brenninkmeijer

niki toonen ipractice psycholoog

Niki Toonen

sanne truijen ipractice psycholoog

Sanne Truijen

Wat cliënten over hun behandelingen zeggen bij iPractice

"Via mijn huisarts verwezen naar Ipractice omdat zij geen maandenlange wachtlijst hadden. Ik had gesprekken met een psycholoog en ik had ook een online psycholoog tot mijn beschikking. Door dit samenspel heb ik continue begeleiding ervaren en heb ik enorm veel uit deze therapie behaald. Had ik bijv in het fysieke contact iets besproken, dan gaf de online psycholog nog extra tips, of stuurde zij artikelen of oefeningen om te doen. Liep ik tussentijds ergens tegenaan, dan kon ik dat online delen. Erbij vond ik de praktijk een prettige uitstraling hebben en was de communicatie helder en eerlijk. Deze vorm van therapie en begeleiding heeft voor mij ontzettend goed gewerkt. Ik kan het iedereen aanraden."

Waardering: 10 | 28 mrt 2022

"iPractice heeft zeer goede zorg geleverd. Mijn behandelend arts/ psycholoog was zeer kundig, warm en luisterde goed, heeft de juiste behandeling gedaan en was altijd tussen behandelingen door bereikbaar voor vragen en benaderde me actief met tips en suggesties. Enorm goede zorg en ook nog eens leuke en aardige mensen."

Waardering: 9.8 | 5 mrt 2020

"Hele fijne ervaring gehad. Ik kijk onwijs positief terug op mijn traject bij deze praktijk. Psychologen zijn super betrokken en behandelen naar wens. Ik raad het iedereen aan!"

Waardering: 8.2 | 1 jul 2020

Bekijk meer waarderingen van onze cliënten

Aan de slag met een professional?

Neem vandaag nog vrijblijvend contact op met 1 van onze psychologen om te praten over jouw klachten en krijg informatie over een passend behandelprogramma.