iPractice biedt iedereen:

Wat is rouw en hoe verwerk je rouw?

Auteur : Jesper Vieveen

Gecontroleerd door psycholoog : Eline van Eechoud

Rouw kent veel verschillende oorzaken, en kan behoorlijk pittig zijn. Hoewel een rouwproces voor iedereen anders is, zijn er wel een paar duidelijke fases te herkennen. Hoe merk je dat je aan het rouwen bent? En hoe ga je er mee om? Lees alles over rouw én de adviezen van psychologen.

In dit artikel:

  1. Wat is rouw?
  2. Fasen van rouwverwerking
  3. Symptomen van rouw
  4. Hoe voelt rouw?
  5. Effect van rouw op je gedachten
  6. Wat te doen bij rouw?
  7. Ik zoek hulp

 

iPractice biedt iedereen:

Wat is rouw?

Rouwen betekent: het verwerken van een groot verlies. Het is vaak een ingrijpend en langdurig proces, dat veel met je doet. Het overlijden van een dierbare veroorzaakt natuurlijk rouw. Maar ook in andere situaties kan er sprake zijn van een rouwproces.

Bijvoorbeeld als je:

  • Door ziekte je gezondheid verliest
  • Gaat scheiden of uit elkaar gaat 
  • Je baan kwijtraakt of je bedrijf failliet gaat
  • De hoop op het krijgen van een kind verliest of een miskraam ervaart
  • Je huisdier overlijdt

Verlies – in alle mogelijke vormen – leidt tot pijnlijke gevoelens zoals boosheid, verdriet, verlangen, opluchting, verdoving en jaloezie. Soms leidt het ook tot klachten zoals piekeren over je verleden, schuldgevoelens en concentratieverlies.

Er is niet maar één manier van rouwen. Iedereen verwerkt een verlies op haar of zijn eigen manier. Ben je boos, verdrietig of ervaar je een combinatie van verschillende emoties? Het is heel normaal om deze gevoelens door te maken.

 

Welke fasen kent rouwverwerking?

Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de verschillende stadia van rouw en het verwerkingsproces daarvan. Een bekend model komt van de Belgische klinisch psycholoog en emeritus-hoogleraar verliesverwerking Manu Keirse (1946), die in zijn boeken 4 rouwfasen onderscheidt:

  1. Het onder ogen zien van de werkelijkheid van je verlies
  2. Het ervaren van de pijn van je verlies
  3. Het aanpassen aan je omgeving met het verlies dat je hebt meegemaakt
  4. Het opnieuw leren houden van alles om je heen en je verlies een plek geven

Deze fasen verlopen niet per se chronologisch: soms komen ze na elkaar, soms wisselen ze opeens van volgorde en soms doorloop je meerdere fases tegelijkertijd. Rouwen is een grillig proces en hoewel de intensiteit steeds minder wordt, gaat het volgens Kreise nooit echt helemaal voorbij.

 

Wat zijn dan de fasen van Kubler Ross?

Dr. en psychiater Elisabeth Kübler-Ross herkende een patroon van 5 fasen in ieder hun unieke rouwproces. In een rouwproces doorlopen we deze fasen niet één voor één. En er is geen goed of fout.

  1. Ontkenning: de werkelijkheid is te pijnlijk of overweldigend. Bewust of onbewust weigeren we geconfronteerd te worden met de realiteit. Het is een bescherming die je helpt om overeind te blijven en de pijnlijke werkelijkheid binnen te laten op jouw tempo.
  2. Woede: geconfronteerd met de werkelijkheid, komt er boosheid naar de oppervlakte (”Waarom ik? Waar heb ik dit aan verdiend? Het leven is niet eerlijk!”).
  3. Onderhandelen: in deze fase probeer je te onderhandelen door beloftes te maken. Sommigen richten zich hierbij tot een God (”Ik beloof dat ik nooit meer boos zal worden, als je hem/haar weer terugbrengt. Als je ervoor zorgt dat hij/zij mij niet verlaat, zal ik mijn leven beteren.”).
  4. Somberheid: In deze fase komen gevoelens van verdriet, spijt, angst en onzekerheid naar de oppervlakte. Je hebt de neiging je terug te trekken, voelt je verlamd en hebt moeite zin te maken.
  5. Aanvaarding: je leert te leven met de nieuwe realiteit. De pijn is nog steeds aanwezig en er komt ruimte voor berusting in de nieuwe realiteit.”

 

Wat zijn symptomen van rouw?

Het effect van rouw op je lichaam en je hoofd is niet altijd hetzelfde. Het meest voorkomende symptoom van rouw is vermijding: het uit de weg gaan van gedachtes, gevoelens of activiteiten die je associeert met het verlies. Ook hartkloppingen, hoofdpijn en enorme vermoeidheid of juist extreme energie (overcompensatie) komen voor.

Rouw is een normale aanpassing aan verlies waarbij de intensiteit en frequentie van het verdriet steeds minder diep wordt. Het is geen ziekte en behoeft daarom ook over het algemeen geen behandeling. Wanneer de rouw niet afneemt wordt dit in de DSM-5 – een diagnostisch en statistisch handboek voor psychologen en psychiaters – aangeduid als Persisterende Complexe Rouwstoornis (PCRS). Er zijn kernsymptomen en aanvullende symptomen van vastgelopen rouw:

 

Kernsymptomen rouw (minimaal één symptoom ervaren)

  • Kwellend verlangen naar verloren dierbare
  • Emotionele pijngevoelens
  • Heel erg bezig zijn met het verlies (preoccupatie)
  • Heel erg bezig zijn met de gebeurtenissen die tot het verlies hebben geleid

 

Aanvullende symptomen rouw (minimaal 6 symptomen ervaren)

  • Acceptatie is moeilijk
  • Gevoel van ongeloof of verdoofdheid
  • Moeite met het ophalen van mooie en positieve herinneringen aan het verloren of de overledene
  • Verbitterdheid of woede en boosheid
  • Jezelf het verlies kwalijk nemen
  • Het vermijden van herinneringen aan je verlies of de wens om zelf te sterven zodat je weer bij de overledene kunt zijn
  • Vertrouwensproblemen
  • Je alleen of onthecht van anderen voelen
  • Het gevoel dat het leven leeg en betekenisloos is sinds het verlies
  • Je weet niet goed meer wat jouw rol in het leven is of je bent (een deel van) je identiteit kwijtgeraakt met het verlies
  • Je hebt moeite met het opbrengen van enthousiasme voor of interesse in activiteiten

 

Hoe voelt rouw?

De invloed van rouw op je gevoel uit zich op verschillende manieren. Je voelt je somber en verdrietig, boos of misschien opgelucht. Ook schuldgevoel en eenzaamheid komen veel voor.

 

Wat is het effect van rouw op je gedachten?

Als je door een rouwproces gaat, dienen zich veel verschillende gedachten en gevoelens aan:

  • Ongeloof: ik kan me niet voorstellen dat het echt zo is
  • Opgelucht: ik ben blij dat het na lange ziekte en/of strijd nu eindelijk klaar is
  • Spijt: heb ik wel genoeg gedaan en betekend voor de overledene
  • Pijn: er is nog oud zeer dat ik niet heb kunnen uitpraten
  • Onzeker: ik mag niet meer genieten en mijn gewone leven oppakken omdat ik moet rouwen en verdrietig moet zijn
  • Depressief: het leven is betekenisloos en heeft geen zin meer voor mij
  • Schuld: had ik maar afgeraden om te …

Ook ervaren mensen herbelevingen of flashbacks. Bijvoorbeeld door een ziekbed of een traumatische confrontatie met een ongeval. Als dit aan blijft houden kan het goed zijn om hier hulp voor te zoeken.

 

Wat te doen bij rouw? 7 tips

Soms overvalt een verlies je. Soms leef je er al tijden naartoe. Hoe dan ook: rouwen kost tijd. En die tijd is voor iedereen anders. Leg jezelf dus geen tijdsdruk op, en neem je niet voor dat je binnen een bepaalde periode ‘klaar’ moet zijn. Rouwen doe je op de manier die bij jou past. Deze 7 tips helpen hierbij:

  1. Blijf praten
    Dat kan met je partner, een goede vriend of vriendin, een nabestaande of een professional. Laat het toe dat mensen voor je zorgen.
  2. Vind een manier om je emoties te uiten
    Iedereen verwerkt emoties anders. Voor de een is dat praten en voor de ander juist schrijven. Ook kan het bekijken van foto’s, iets creatiefs doen zoals schilderen, de natuur opzoeken of huilen helpen.
  3. Zorg goed voor jezelf
    Pak je rust, ga op ‘normale’ tijden slapen en zet een wekker ‘s ochtends. Blijf goed eten en verdoof je emoties niet met drugs of alcohol.
  4. Neem geen belangrijke beslissingen in een periode van rouw
  5. Zoek ontspanning op
    Doe dingen die je leuk vindt. Ga de deur uit, spreek met vrienden af en blijf niet in je eentje op de bank zitten.
  6. Ga sporten
    Sporten is niet alleen gezond, het helpt je ook om je hoofd even ‘uit’ te zetten. Blijf dus bewegen. Rustig wandelen in het bos of een stuk fietsen is ook goed.
  7. Zoek professionele hulp
    Merk je dat deze tips niet voldoende effect hebben of heb je het gevoel dat je sombere gevoelens erger worden? Twijfel niet om professionele hulp in te schakelen.

 

Hulp bij rouwen

Rouw is een normaal proces, waar ieder mens mee geconfronteerd wordt in zijn leven. Dat betekent niet dat rouwen meevalt. Soms lukt het niet goed om alleen vorm te geven aan je rouwproces. Een psycholoog kan dan helpen met het normaliseren van emoties en gedachten. Wil jij hulp bij het verwerken van jouw verlies? Wij helpen je graag. Bellen kan via 085 130 8900.

 

GZ-psycholoog : Eline van Eechoud

“Rouw is een persoonlijk proces, iedereen verwerkt verlies op hun eigen manier.“

Psychologen gespecialiseerd in rouw klachten

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Bregje Brenninkmeijer

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Niki Toonen

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Mirte Verkuijlen

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Sanne Truijen

Wat cliënten over hun behandelingen zeggen bij iPractice

"Via mijn huisarts verwezen naar Ipractice omdat zij geen maandenlange wachtlijst hadden. Ik had gesprekken met een psycholoog en ik had ook een online psycholoog tot mijn beschikking. Door dit samenspel heb ik continue begeleiding ervaren en heb ik enorm veel uit deze therapie behaald. Had ik bijv in het fysieke contact iets besproken, dan gaf de online psycholog nog extra tips, of stuurde zij artikelen of oefeningen om te doen. Liep ik tussentijds ergens tegenaan, dan kon ik dat online delen. Erbij vond ik de praktijk een prettige uitstraling hebben en was de communicatie helder en eerlijk. Deze vorm van therapie en begeleiding heeft voor mij ontzettend goed gewerkt. Ik kan het iedereen aanraden."

Waardering: 10 | 28 mrt 2022

"iPractice heeft zeer goede zorg geleverd. Mijn behandelend arts/ psycholoog was zeer kundig, warm en luisterde goed, heeft de juiste behandeling gedaan en was altijd tussen behandelingen door bereikbaar voor vragen en benaderde me actief met tips en suggesties. Enorm goede zorg en ook nog eens leuke en aardige mensen."

Waardering: 9.8 | 5 mrt 2020

"Hele fijne ervaring gehad. Ik kijk onwijs positief terug op mijn traject bij deze praktijk. Psychologen zijn super betrokken en behandelen naar wens. Ik raad het iedereen aan!"

Waardering: 8.2 | 1 jul 2020

Bekijk meer waarderingen van onze cliënten

Aan de slag met een professional?

Neem vandaag nog vrijblijvend contact op met 1 van onze psychologen om te praten over jouw klachten en krijg informatie over een passend behandelprogramma.