iPractice biedt iedereen:

Hoe ontstaan slaapproblemen?

Auteur : Carlos Hoogenboom

Laatst geüpdatet: 5 november 2021
Een slaapprobleem is heel vervelend. Logisch dus dat je wilt weten waar het vandaan komt en wat er aan te doen is. Er zijn veel verschillende soorten slaapproblemen, en minstens zoveel verschillende oorzaken. In dit artikel lees je wat de meest voorkomende oorzaken van een slaapprobleem zijn én leer je hoe je hieraan werkt.

In dit artikel:

  1. Het ontstaan van slaapproblemen
    1. Psychische problemen 
    2. Spanning & stress
    3. Lichamelijke klachten 
  2. Slaaphygiëne: veel voorkomende slechte gewoontes en tips 
  3. Vicieuze cirkel houdt slaapprobleem in stand
  4. Behandeling voor slaapproblemen

 

iPractice biedt iedereen:

De oorzaken van slecht slapen

Psychische problemen als oorzaak

Depressie

Soms is een depressie de oorzaak van jouw slaapprobleem. Je hebt moeite met inslapen en ligt vaak midden in de nacht wakker. Op die manier wordt je nachtrust en verstoord en kom je niet goed tot rust. ‘s Ochtends word je moe wakker en voel je je verre van uitgerust. Je hormoonhuishouding (serotonine) is in de war. Dat zorgt er weer voor dat je nóg vermoeider raakt. Het verklaart waarom mensen met een depressie vaak overdag slapen en ‘s avonds niet in slaap vallen.

Angststoornis

Ook mensen die met een angststoornis kampen, ervaren vaak een nadelig effect heeft op de nachtrust. De voornaamste reden is het piekeren voor het slapen gaan, en het onrustig in bed liggen waardoor je niet gemakkelijk in slaap valt. Overdag is er veel afleiding, maar eenmaal in bed valt het stil: er is dan opeens alle ruimte om na te denken. Dat helpt niet bij het inslapen. Word je ‘s nachts wakker, dan voelt het soms alsof je alleen op de wereld bent. Het is donker, stil en je hebt geen afleiding waardoor je gemakkelijk (weer) gaat piekeren. Door het gepieker blijf je wakker en is het steeds lastiger om de slaap weer te vatten. Zo loop je het risico dat je een angst ontwikkelt voor het (niet kunnen) slapen.

 

Spanning & stress

Ook stress en spanning hebben invloed op je slaapkwaliteit. Dit hoef je niet per se bewust te ondervinden. Je lichaam houdt spanning en stress namelijk vast, waardoor je lastig in slaap valt of erg licht slaapt: je lukt dan niet goed om te ontspannen.

 

Lichamelijke klachten

Behalve mentale klachten kun je van fysieke problemen wakker liggen. Bijvoorbeeld door pijn, jeuk, benauwdheid, hoesten, ‘s nachts moeten plassen, zuurbranden, hartkloppingen, opvliegers, kuitkramp of restless legs. Allemaal lichamelijke ongemakken die het je lastig maken om in slaap te vallen en om door te slapen ‘s nachts.

 

Slaaphygiëne: veel voorkomende slechte gewoontes + advies

De oorzaak van jouw slaapprobleem aanpakken? Hieronder vind je een lijstje met slechte gewoontes die vaak voorkomen én tips of alternatieve oplossingen die bijdragen aan een goede nachtrust.

  1. Andere dingen doen in de slaapkamer dan slapen en vrijen.
    Probeer geen televisie te kijken in bed, of teveel op je telefoon te zitten. Schermen zijn sowieso niet goed voor je nachtrust. Maar als je te lang wakker bent in bed of je slaapkamer gaat je lichaam dat associëren met een ruimte waar je wakker mag/moet zijn.
  2. Onregelmatige werktijden.
    Goede nachtrust betekent ook regelmaat en ritme. Probeer onregelmatige (werk)tijden zoveel mogelijk te vermijden. Dit heeft een negatief effect op je hormoonhuishouding waardoor je ritme in de war raakt. Horen onregelmatige werktijden bij je werk? Probeer dan in ieder geval rond dezelfde tijd naar bed te gaan iedere dag.
  3. Na 15:00 nog koffie drinken.
    Koffie is voor veel mensen essentieel om de dag goed mee te starten. Maar wat niet iedereen weet, is dat cafeïne nog wel 5 tot 7 uur doorwerkt in je lichaam. Dit geldt overigens ook voor andere cafeïnehoudende dranken zoals groene thee of energiedrankjes en cola. Zelfs in chocolade zitten stofjes die je wakker kunnen houden.
  4. Zware (sport)activiteiten vlak voor het slapen.
    Van het ‘lekkere vermoeide’ gevoel na een stevige work-out slapen veel mensen lekker. Maar doe dit niet te kort voor het slapen. Door sporten maakt je lichaam hormonen vrij waar je vrolijk en alert van wordt (endorfines) en je lichaamstemperatuur stijgt. Voor een goede nachtrust is het van belang dat je lichaamstemperatuur juist daalt én dat je niet te alert bent. Probeer de intensieve sportactiviteiten daarom te bewaren voor een ander tijdstip. Yoga of milde sport is natuurlijk geen probleem.
  5. Schermen voor het slapengaan.
    Tv kijken, op je e-reader lezen of nog even door social media scrollen op je telefoon terwijl je in bed ligt heeft een nadelig effect op je melatonine aanmaak (verstoort je slaapritme) en houdt je alert (je brein komt niet tot rust). Het beste is om schermtijd te beperken en blauw licht te vermijden voor het slapen. Er bestaan tegenwoordig ook apps en brillen die blauw licht blokkeren.
  6. Te vroeg naar bed of te laat uit bed
    Ga niet naar bed als je nog klaarwakker bent. Het risico is dan groot dat je naar het plafond ligt te staren en gaat piekeren dat je niet in slaap kunt vallen. Het beste is om naar bed te gaan zodra je de vermoeidheid voelt opkomen. Een kopje kamille- of slaapthee kan helpen om een rozig gevoel te krijgen. Vergeet niet de wekker te zetten. Als je te lang in bed blijft liggen, word je juist vermoeider. Probeer een ritme aan te houden waarbij je altijd rond dezelfde tijd naar bed gaat en weer opstaat.
  7. In bed blijven liggen als je niet kunt slapen
    Blijf niet te lang draaien en woelen als het niet lukt om in slaap te vallen. Ga even uit bed, en uit de slaapkamer. Lig je langer dan 45 minuten wakker, ga dan uit bed en 20 minuutjes iets rustigs doen. Een paar bladzijden in een boek lezen bijvoorbeeld, of een kopje thee drinken op de bank.
  8. Roken en alcoholgebruik
    In sigaretten zit nicotine en die stof werkt opwekkend. Dat werkt dus averechts als je in slaap wilt vallen. Probeer daarom niet te kort voordat je gaat slapen nog te roken. Voor alcohol geldt dat het je kan helpen om lekker in te slapen, maar doorslapen wordt lastiger. Je ligt vaker wakker als je alcohol hebt gedronken.
  9. Zware maaltijd voor het slapen
    Als je vlak voor het slapen nog een zware maaltijd hebt gegeten is je lichaam nog druk bezig met het verwerken daarvan. Dit kan jouw nachtrust belemmeren en ervoor zorgen dat je minder gemakkelijk in slaap valt. Heb je vlak voor het slapen nog honger of lekkere trek? Kies dan voor iets licht verteerbaars.

 

Vicieuze cirkel houdt slaapprobleem in stand

Jouw slaapprobleem kan verschillende oorzaken hebben en als je hier niets mee doet, loop je het risico dat je in een vicieuze cirkel belandt. Bijvoorbeeld wanneer je last hebt van stress. Je gaat slechter – en dus minder – slapen. Doordat je minder slaapt word je prikkelbaar en merk je dat je nog meer stress krijgt. Vervolgens verwacht je al dat je slecht gaat slapen. Die gedachte geeft weer meer stress en verergeren jouw slaapprobleem.

Behandeling voor slaapproblemen

Merk je dat je vast zit in een vicieuze cirkel en zoek je hulp? De psychologen van iPractice kunnen je helpen om de oorzaken te achterhalen. Zij bieden verschillende behandelmethoden die jou helpen om uit de vicieuze cirkel te stappen.

Heb je vragen over slaapproblemen en hoe je dit kunt behandelen? Bel ons dan via 085 130 8900.

Auteur : Carlos Hoogenboom

GZ-Psycholoog

“Het aanhouden van regelmatige slaaptijden en het staken van overmatig gebruik van koffie, alcohol en drugs voorkomt verergering van slaapproblemen.“

Psychologen met ervaring in het behandelen van slaapproblemen

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Keri Mans

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Irene Bakker

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Janneke van der Steen

Psycholoog Zoila Knel iPractice

Myrna Rood

Aan de slag met een professional?

Neem vandaag nog vrijblijvend contact op met 1 van onze psychologen om te praten over jouw klachten en krijg informatie over een passend behandelprogramma.