Neem contact op. We bellen je vrijblijvend op en ontvangt persoonlijk advies voor jouw hulpvraag.
Negatief zelfbeeld
Een negatief zelfbeeld kan je flink onzeker maken en behoorlijk in de weg zitten. Gelukkig is een negatief zelfbeeld gebaseerd op aangeleerde gedachten. En die kun je ook weer afleren.
Wat is een negatief zelfbeeld?
Een negatief zelfbeeld is een vaste negatieve overtuiging over jezelf die tot uiting komt in je denken, in je gevoel en in je gedrag. Aan dit negatieve beeld van jezelf liggen vaak vervelende ervaringen uit het verleden ten grondslag.
Gaf je ooit een presentatie waar je minder goed uit de verf kwam? Of kreeg je vervelende opmerkingen over je kleding? Dan kan je hoofd die negatieve opmerkingen als ‘waar’ bestempelen waardoor je er zelf ook in gaat geloven en ze steeds gaat herhalen in je gedachten waardoor ze steeds geloofwaardiger worden. Maar: dat zijn ze gelukkig niet.
Heb je veel negatieve gedachten over jezelf gevormd, dan leidt dat onbewust tot een negatief zelfbeeld. Maar stel je daar nu heel bewust positieve gedachten tegenover, dan ontwikkel je een positiever zelfbeeld.
Hoe herken je een negatief zelfbeeld?
De invloed van een negatief zelfbeeld merk je op alle vlakken, waaronder bijvoorbeeld sociaal én professioneel vlak. Zelfvertrouwen (of een gebrek daaraan) heeft namelijk invloed op veel van wat je doet. Bij een negatief zelfbeeld denk je al snel dat je dingen niet goed doet, of dat je andere mensen in de weg staat. Het is een negatieve bril waardoor je naar jezelf kijkt. Je vindt het moeilijk om op jezelf te vertrouwen, uitdagingen aan te gaan en keuzes te maken. Dit heeft tot gevolg dat je:
- moeilijk (kleine) beslissingen maakt;
- lastig een relatie aangaat;
- veel piekert;
- het eng vindt om in het het middelpunt te staan (bijvoorbeeld bij een presentatie);
- moeite hebt met grenzen aangeven;
- jezelf constant vergelijkt met anderen;
- (zeer) gevoelig bent voor kritiek;
- moeite hebt met het bedenken van positieve eigenschappen van jezelf;
- je zwakke punten zwaarder weegt en je eigen succeservaringen naar beneden haalt of toeschrijft aan een ander of aan geluk.
Hoe ontstaat een negatief zelfbeeld?
Een negatief zelfbeeld ontwikkelt zich niet vanzelf. Het ontstaat naar aanleiding van ervaringen waarbij je negatieve gedachten over je uiterlijk of gedrag had. Een negatief zelfbeeld ontwikkel je ook niet opeens: er gaat vaak een langere periode aan vooraf. Ook aanleg speelt een rol. Er is dan ook zelden een specifieke oorzaak aan te wijzen. Het ontstaat op jongere of oudere leeftijd, bijvoorbeeld door:
- nare ervaringen in (intieme) relaties;
- gebrek aan veiligheid, waardering en verbondenheid in je jeugd;
- zeer kritische ouders en/of verzorgers;
- weinig waardering krijgen;
- nare of traumatische ervaringen als gepest worden of je als kind een ‘buitenbeentje’ voelen.
Wat zijn de gevolgen van een negatief zelfbeeld?
Om van een negatief zelfbeeld af te komen, moet je aan de slag. Zolang je niets doet om je onzekerheid te overwinnen en meer op jezelf te vertrouwen, bevestigen nieuwe vervelende ervaringen het negatieve zelfbeeld steeds opnieuw – en versterken het op die manier. Dit leidt tot psychische problemen zoals:
- faalangst;
- sociale angst;
- eetstoornissen;
- somberheid;
- depressie.
Een vicieuze cirkel
De invloed van een negatief zelfbeeld neemt toe naarmate je ouder wordt. Keuzes die je als kind maakte, hadden maar weinig invloed op het verloop van je leven. Dat is op latere leeftijd anders. Wanneer je zelfvertrouwen laag is, maak je keuzes die niet in jouw voordeel zijn. Je vermijdt kansen, omdat je niet in je eigen capaciteiten gelooft. Je gaat nieuwe vriendschappen of een nieuwe baan niet aan. Deze vicieuze cirkel staat je persoonlijke ontwikkeling in de weg, waardoor je naarmate de jaren passeren minder nieuwe ervaringen opdoet.
Negatief zelfbeeld verbeteren – wat kan ik zelf doen?
Een negatief zelfbeeld kun je overwinnen. Dit doe je door aan je zelfvertrouwen te werken. Met meer zelfvertrouwen ben je minder snel geneigd om negatieve gedachten over jezelf te ‘maken’. Zó doe je dat:
- Zeg vaker ja op dingen
Vooral op dingen waar je normaal nee op zegt, omdat je je er eigenlijk te onzeker over voelt. - Vraag welke positieve eigenschappen bij jou horen
Aan een goede vriend(in) bijvoorbeeld, of een familielid. - Houd een logboek bij
Probeer twee weken bij te houden wat er goed is gegaan en hoe jij je toen voelde. - Noteer je gedachten
Schrijf alle negatieve gedachten die je over jezelf hebt op en bedenk of deze negatieve gedachten helpend zijn en jouw aandacht écht waard zijn. Zo niet, verleg je aandacht naar iets anders ter afleiding. - Bedenk wat meer zelfvertrouwen je zal opleveren
Schrijf de voordelen van meer zelfvertrouwen op en wat er door het vergroten van je zelfvertrouwen zou veranderen.
Hulp bij een negatief zelfbeeld
Je negatieve zelfbeeld verslaan? Dat kan. Door een systematische aanpak en veel oefenen vergroot je jouw zelfvertrouwen en overwin je jouw onzekerheid. Je maakt dan een einde aan de negatieve impact van jouw zelfbeeld. Vermoed je dat je negatieve zelfbeeld de oorzaak is van andere gevoelens, zoals somberheid of piekeren? Een psycholoog kan je hiermee helpen.
-
-
Bij iPractice werk je met 2 psychologen (Blended Care). Je praat dagelijks met een online psycholoog en wekelijks heb je een spreekkamer sessie op een van de locaties van iPractice.
-
Cognitieve gedragstherapie, COMET of acceptance and commitment therapy zijn behandelingen die je helpen bij het overwinnen van steeds terugkerende negatieve gedachten over jezelf.
-
Let op: de kosten van de behandeling van een negatief zelfbeeld wordt niet vergoed door zorgverzekeraars. Zie ook kosten psycholoog. Je kunt altijd vrijblijvend contact met ons opnemen. Samen kijken we naar je hulpvraag en de mogelijkheden. Indien nodig helpen we je bij het vinden van andere hulp.
Veelgestelde vragen
Hoe ontstaat een negatief zelfbeeld?
Een negatief zelfbeeld ontstaat vaak door ervaringen in je jeugd, schooltijd of eerdere relaties waarin je het gevoel kreeg dat je niet goed genoeg was. Deze overtuigingen kunnen zich vastzetten en blijven meespelen, ook al kloppen ze niet meer met wie je nu bent.
Kan een negatief zelfbeeld ook zonder zichtbare klachten bestaan?
Ja. Mensen met een negatief zelfbeeld kunnen goed functioneren, maar voelen zich van binnen vaak tekortschieten. De pijn zit soms verstopt onder perfectionisme, sociale terughoudendheid of chronische ontevredenheid over jezelf.
Wat als ik me schaam om dit bespreekbaar te maken?
Schaamte is een veelvoorkomend gevoel bij een negatief zelfbeeld — en precies dat maakt het zo lastig om erover te praten. In therapie creëren we een veilige ruimte waarin je zonder oordeel kunt onderzoeken wat je tegenhoudt.
Hoe weet ik of mijn zelfbeeld echt veranderd?
Een positiever zelfbeeld herken je aan mildere gedachten over jezelf, meer zelfvertrouwen in sociale situaties en het beter kunnen verdragen van fouten of afwijzing. We meten dit regelmatig in de behandeling en bespreken jouw voortgang.
Gerelateerde klachten
Onzekerheid
Onzekerheid is een angstig gevoel. Je twijfelt aan jezelf. Iedereen kent het, maar soms ben je zo onzeker dat het je belemmert. Hoe komt het dat je onzeker bent? En wat doet onzekerheid met je? En vooral: hoe kan je van je onzekerheid afkomen? Antwoorden op deze vragen lees je op deze pagina.
Krijg hulp van een Negatief zelfbeeld psycholoog
Neem vandaag nog vrijblijvend contact op met een van onze psychologen. Je kunt praten over gevoelens en symptomen. Daarnaast krijg je informatie over een geschikte behandeling die bij jou past.
- Vergoede zorg met beoordeling 9+
- Direct hulp zonder lange wachttijden
- Vrijblijvend gratis behandeladvies