Home > Klachten > Angststoornis > Agorafobie

Agorafobie

085-1308900

Naar een drukbezocht concert of lekker een avondje naar de bioscoop? Jij blijft liever thuis. Wanneer je last hebt van agorafobie vind je plaatsen waar veel mensen samenkomen of situaties waar je niet direct weg kunt beangstigend. Leer de symptomen herkennen, ontdek praktische tips voor jezelf en naaste, en zie welke behandelingen effectief zijn bij agorafobie.

Wat is agorafobie?

Agorafobie is een angststoornis. Het wordt ook wel pleinvrees of straatvrees genoemd. Als je last hebt van agorafobie ervaar je een overweldigende angst als je je in openbare ruimtes begeeft, zoals stadspleinen, drukke winkels of bussen en treinen. Je bent bang controle te verliezen in situaties of omgevingen waar het moeilijk is om te ontsnappen.

 

Wat zijn kenmerken?

Agorafobie kenmerkt zich door de angst voor openbare plekken, met de daarbij behorende kenmerken van een angststoornis. Als jouw klachten 6 maanden of langer bestaan, spreken we van agorafobie.

 

Hoe weet ik of ik agorafobie heb?

Als je agorafobie hebt, dan ben je vaak al langer dan een half jaar bijna altijd bang voor ten minste twee van de volgende situaties:

 

  • Reizen met de auto of openbaar vervoer (bus, trein, boot of het vliegtuig);
  • Op een open plaats zijn, zoals een plein, parkeerplaats of brug;
  • Op een afgesloten plaats zijn, zoals een winkel, theater, bioscoop of vergaderzaal;
  • In de rij of een menigte staan, bijvoorbeeld een rij voor de kassa in de supermarkt of een menigte in het winkelcentrum;
  • Alleen je huis verlaten. Je komt niet meer buiten of alleen samen met iemand anders.

 

Je bent bang voor deze situaties, omdat je denkt dat je niet kan ontsnappen of hulp kan inschakelen als dit nodig zou zijn.

Agorafobie gaat vaak gepaard met een gevoel van machteloosheid en het vermijden van bepaalde situaties.

 

Symptomen van agorafobie

Er is een onderscheid tussen algemene symptomen van agorafobie en de symptomen die je ervaart op het moment dat jij je angstig voelt.

Algemene symptomen van agorafobie, zijn:

  • Angst om je op openbare plekken te begeven, of op plekken waar je moeilijk weg kunt;
  • Je blijft graag thuis, op je vertrouwde plek waar je je veilig voelt.

 

Symptomen op het moment dat de angst opspeelt, zijn:

  • De plek waar je je bevindt het liefst zo snel mogelijk willen verlaten;
  • Het gevoel hebben de controle te verliezen;
  • Een sterk gespannen gevoel;
  • Een gevoel van machteloosheid;
  • Duizeligheid;
  • Lichamelijke sensaties, zoals druk op je borst, benauwdheid, en hartkloppingen.
  • Ademhalingsproblemen, zoals kortademigheid 

 

Hoe ontstaat het?

Agorafobie heeft niet één aanwijsbare oorzaak. Er zijn meerdere factoren die aan het ontstaan van deze stoornis kunnen bijdragen, onder andere:

 

  • Erfelijke aanleg
    Hebben ouders ook agorafobie? De kans groter dat jij het ook krijgt.
  • Paniekaanvallen
    Een eerder meegemaakte paniekaanval op een openbare plek, kan een reden zijn dat je agorafobie ontwikkelt. Zo’n aanval heeft soms dusdanig een effect, dat je bang wordt om opnieuw een paniekaanval te krijgen in een soortgelijke situatie. In het vervolg vermijdt je de plaats.
  • Ingrijpende levensgebeurtenis of trauma
    Dit kan zowel een negatieve gebeurtenis zijn (trauma, ziekte, sterfgeval, scheiding, verhuizing, ontslag) als een positieve gebeurtenis (geboorte kind, promotie).
  • Persoonlijkheidskenmerken
    Denk aan angstgevoeligheid en negatieve emotionaliteit

 

Agorafobie & paniekstoornis

Paniekaanvallen en agorafobie wordt vaak met elkaar in verband gebracht.

Bij een paniekstoornis heb je regelmatig last van paniekaanvallen. Ze kunnen onverwachts en zonder aanwijsbare oorzaak optreden. Bij agorafobie is er een intense angst voor situaties waarin het moeilijk zou zijn om te ontsnappen of hulp te krijgen in het geval van een paniekaanval of andere angstsymptomen. Bij agorafobie staat vermijding van openbare plaatsen en dus het mogelijk ervaren van een paniekaanval centraal.

Agorafobie kan zonder paniek voorkomen, net als paniek zonder agorafobie kan voorkomen. Agorafobie ontwikkelt zich meestal na het ervaren van een of meer bijzonder angstaanjagende paniekaanvallen, maar kan ook optreden zonder een voorgeschiedenis van paniekaanvallen.

 

Wat zijn gevolgen?

Agorafobie kan flinke gevolgen hebben.

  • Je voelt je eenzaam
    Doordat je veel situaties vermijdt en de angst niet aan durft te gaan, kun je vereenzamen. Veel mensen met agorafobie blijven namelijk het liefst thuis en komen niet veel de deur uit.
  • Je kan je depressie voelen
    Het binnen blijven vergroot de kans op een depressie. Je wereld wordt tenslotte steeds kleiner.
    Ook kan je je onzeker gaan voelen.
  • Je ontwikkelt vermijdingsgedrag
    Dit houdt de angst in stand. Uiteindelijk kan dit ook zorgen voor een gevoel van hopeloosheid. 

 

Wat kun je zelf doen?

Wanneer je last hebt van agorafobie kun je jezelf helpen door uit te spreken hoe je je voelt. Bespreek wat er in je omgaat met iemand die je vertrouwt en/of zoek hulp bij een psycholoog. Agorafobie is over het algemeen goed te behandelen met onder andere cognitieve gedragstherapie (CGT).

 

Er zijn een aantal dingen die je kunt proberen met of zonder hulp van een psycholoog:

 

  1. Ga de angstige situatie aan.
    Het vermijden van de situatie lijkt op de korte termijn de oplossing te zijn, op de lange termijn leidt dit tot negatieve gevolgen.
  2. Sta stil bij de situaties die je eng vindt.
    Maak er een lijstje van en nummer ze van ‘minst eng’ naar ‘meest eng’. Vraag jezelf vervolgens af wat maakt dat je deze situaties zo eng vindt. Wat is het ergste dat er kan gebeuren?
  3. Leer ademhalingstechnieken
    Deze technieken kun je inzetten op het moment dat je angstig bent. Ze verlichten angst en paniekgevoelens op het moment dat ze de kop opsteken.
  4. Luister podcasts of lees over agorafobie
    Verdiep je in de stoornis. Begrijpen hoe je angst werkt, kan geruststellend en ook motiverend zijn.

 

Tips voor mijn naasten 

Tips voor een partner of naaste van iemand met agorafobie:

 

  • Bied een luisterend oor
    Zo heeft de ander de mogelijkheid om te praten over zijn of haar angsten en gevoelens.
  • Spoor aan om naar buiten te gaan
    Stimuleer het aangaan van angstige situaties. Het is belangrijk dat je dit doet vanuit een stimulerende houding, niet dwingend.
  • Probeer de gedachten van je naaste uit te dagen,
    Vraag wat ervoor zorgt dat iemand zo bang is. Wat verwacht iemand? En wat is het ergste dat er kan gebeuren? Vraag ook wat jij kan doen, waardoor hij of zij toch de situatie aan durft te gaan.
  • Stimuleer psychologische hulp in te schakelen
    Zeker op het moment dat de angst zodanig groot is, dat deze het dagelijks leven beïnvloedt.
  • Ondersteun bij de behandeling
    Blijf je naaste of partner met agorafobie aansporen tot oefening. Hoe vaker hij of zij zich namelijk blootstelt aan de angstige situatie, hoe meer de angst zal afnemen na verloop van tijd.

 

Agorafobie behandelen

Agorafobie is goed te behandelen met therapie. Behandelingen zijn;

 

  • Cognitieve gedragstherapie (CGT)
    CGT is de therapievorm die het meest wordt gebruikt. Deze behandeling richt zich op het onderzoeken en doorbreken van bepaalde negatieve denkpatronen en op het veranderen van gedrag.
  • Exposure in vivo
    Exposure therapie is een andere effective therapie bij agorafobie. Hierbij word je blootgesteld aan de situaties waarin jij angstig wordt, waardoor je de angst uitdaagt.
  • Ontspanning
    Ook ontspanningsoefeningen en ademhalingstechnieken helpen als je last hebt van agorafobie.

 

Het doel van een behandeling is dat je situaties die eerder te beangstigend voor je waren, niet meer hoeft te vermijden. Je leert omgaan met je angsten.

 

Hulp bij agorafobie

Heb je vragen over de behandeling van agorafobie? Of twijfel je over wanneer je naar de psycholoog gaat

Veelgestelde vragen

Is agorafobie hetzelfde of vergelijkbaar met claustrofobie?

Agorafobie is niet hetzelfde als claustrofobie. In het geval van claustrofobie heb je angst voor kleine ruimtes, ongeacht of er andere mensen in die ruimte aanwezig zijn. Bij agorafobie heb je angst in drukke situaties waarbij er doorgaans veel mensen om je heen zijn. Agorafobie beperkt zich bovendien niet tot een angst voor besloten ruimtes, maar betreft alle situaties, ook buitenshuis, waaruit niet snel ontsnappen mogelijk is (bv. een brug, een lange file of de autosnelweg).

Het ongemak van de claustrofobie is beperkt tot het gevoel van beklemming, terwijl dat van de agorafobie gerelateerd is aan het gevoel dat ontsnappen moeilijk zal zijn of dat hulp niet beschikbaar is wanneer zich paniek symptomen of andere machteloos makende of gênante symptomen voordoen.

Wat is het verschil tussen een gegeneraliseerde angststoornis en agorafobie?

In het geval van een gegeneraliseerde angststoornis pieker je veel. Je kunt voor allerlei zaken angstig zijn en/of je zorgen om maken, dit is bij een gegeneraliseerde angststoornis niet per se locatie afhankelijk zoals dat bij agorafobie wel het geval is.

Wat is het verschil tussen sociale angst en agorafobie?

Bij een sociale fobie heb je angst voor kritische beoordeling door anderen. Gevreesde sociale situaties ga je het liefst uit de weg. Zoals je druk bezochte feestjes waarschijnlijk ook zou vermijden als je agorafobie hebt. Alleen is de reden verschillend. Bij agorafobie benauwt de drukte je en het gevoel dat je niet zomaar weg kunt. Bij sociale fobie zijn het specifiek de andere mensen die bij jou de angst veroorzaken, omdat je bang bent voor hun oordeel of reactie.

Bronnen:

[1] Nederlandse vereniging voor Psychiatrie – Folder angststoornis en agorafobie

Camille heeft ruime ervaring met diverse problematiek, waaronder angststoornissen zoals agorafobie, trauma's en depressie. Zij maakt in haar behandelingen onder andere gebruik van CGT, oplossingsgerichte therapie en EMDR. In de behandeling voor agorafobie maakt zij voornamelijk gebruik van exposure therapie, onderdeel van CGT.

iPractice biedt iedereen:

  • arrow-icon Vergoede zorg met beoordeling 9+
  • arrow-icon Direct hulp zonder lange wachttijden
  • arrow-icon Vrijblijvend gratis behandeladvies
085-1308900

Psychologen gespecialiseerd in angststoornis

Anouk-Jongert-psycholoog-ipractice

Anouk Jongert

Bianca Peters

Maarten Bonestroo

Annet Rietsema

Liever hulp van een professional?

Neem vandaag nog vrijblijvend contact op met een van onze psychologen. Je kunt praten over gevoelens en symptomen. Daarnaast krijg je informatie over een geschikte behandeling die bij jou past.

Maak een afspraak